Thu Giang Nguyễn Duy Cần

"Cái Cười Của Thánh Nhân là một tác phẩm của tác giả Thu Giang - Nguyễn Duy Cần về biên khảo văn học, đặc biệt là văn học trào phúng Việt Nam. Tuy nhiên, cuốn sách không chỉ chứa đựng những kiến thức lịch sử về văn học, mà còn cho thấy những góc nhìn sâu sắc về cách mà định kiến xã hội, định kiến trong văn hóa, trong môi trường xung quanh gò ép con người Việt Nam ngày đó (và bây giờ). Khiến cho họ chỉ có thể tìm được sự "cởi mở" và "tự do" trong sự hài hước và giễu cợt của hình thức văn học u mặc (nói lóng từ humor của tiếng Anh). “Cái cười của Thánh nhân" không chỉ là một quyển biên khảo về văn chương u mặc (viết phiên âm của humor nghĩa là hài hước, dí dỏm) phương Đông, mà còn hàm chứa trong nó những giá trị nhân văn. Những câu chuyện cổ, những bài văn u mặc trong quyển sách cho ta thấy cuộc đời dưới một lăng kính khác hài hước hơn, thú vị hơn và sâu sắc hơn. Một cuốn sách không chỉ để mua vui mà còn khiến người đọc phải suy ngẫm. "Cái cười của Thánh nhân" là tiếng cười của người thoát vòng tục lụy, tiếng cười vang của con người tự do, tiếng cười vang vọng ngàn năm khắp mấy cõi trời... Đó là tiếng cười của Lão Tử, của Trang Tử và của bao hiền nhân khác biết tung tăng đùa chơi với cuộc đời. Nguyễn Duy Cần đã mượn chuyện ngàn xưa để cười chuyện thời nay đó! Chúng ta đang ở trong một thế giới vật chất đầy đủ nhờ tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhưng tinh thần của chúng ta mệt lắm, khổ lắm bởi tầm nhìn, tầm nhận thức của chúng ta. Chúng ta đang sống vì những việc mà mình cho là quan trọng lắm, giá trị lắm, cần thiết lắm và những cuộc tranh giành, chiến tranh, đau khổ cũng vì đó mà diễn ra…” (Bác sĩ Trương Thìn, 27/02/2012)

Cái Dũng Của Thánh Nhân của tác giả Thu Giang Nguyễn Duy Cần đề cập đến cách ứng xử của con người trong xã hội và các phương pháp tu dưỡng để đạt đến một tinh thần điềm đạm, an nhiên trước mọi hoàn cảnh khó khăn sóng gió của cuộc đời. “Quyển sách này tôi viết nó ra đã trên mười năm, trong hồi “gió bụi mịt mờ”... Tôi không bao giờ dám nghĩ nó có thể xuất bản được trong khi nhân loại đang sống phập phồng bên miệng núi lửa, nó lăm le bùng nổ không biết giờ phút nào: Lòng tham dục của con người đã đến cực độ... Bởi vậy, bàn đến “Cái dũng của thánh nhân” lúc này không khéo lại đi làm cái chuyện nghịch đời. Thế mà hôm nay, “Cái dũng của thánh nhân” lại còn được một tiếng dội thâm sâu nơi tâm hồn một vài bạn như ông Phạm Văn Tươi, thật đã làm sống lại nơi lòng tôi một đôi hy vọng. Cái cao vọng của tôi chỉ gây được nơi lòng các bạn sự ngưỡng mộ những cái gì hay đẹp thôi. Được bao nhiêu đó cũng đã là đủ lắm rồi…” (Thu Giang NGUYỄN DUY CẦN, Sài thành, ngày 13 tháng 8 năm 1951)

Một cuốn sách chỉ hơn 100 trang nhưng lại mang đến những giá trị vô cùng lớn về cách đối nhân xử thế. Thuật Xử Thế Của Người Xưa thông qua những điển tích Trung Hoa để rút ra những bài học uyên thâm và đầy ngụ ý, nhằm hướng người đọc đến những giá trị chân thiện mỹ, góp phần giáo dục đạo đức lối sống của thanh niên. Trong xã hội hiện đại, mọi người mải mê chạy theo những giá trị vật chất và thường xem nhẹ việc tu dưỡng đạo đức, lối sống. Xã hội càng phát triển, các chuẩn mực càng cần phải được coi trọng. Những câu chuyện trong Thuật Xử Thế Của Người Xưa tuy đã trải qua rất nhiều năm nhưng vẫn còn vẹn nguyên giá trị. Cuốn sách góp phần định hướng chúng ta đến các giá trị chân thiện mỹ trong cuộc sống và đủ để nghe, nghiền ngẫm trong một ngày.