Lịch Sử Thế Giới Qua Các Đế Chế Vĩ Đại

Ở phương Tây, người ta thường nghĩ Hy Lạp và La Mã là hai đế chế giúp dẫn đến sự phát triển của thế giới hiện đại. Mặt khác, đế chế Mông Cổ và Thành Cát Tư Hãn không được các sử gia phương Tây chú ý nhiều. Mỗi khi được nhắc đến, chủ đề này đều bị đặt trong một bối cảnh tiêu cực, với những câu chuyện về sự tàn bạo và hiếu chiến. Tuy nhiên, câu chuyện về Thành Cát Tư Hãn và đế chế của ông rất thú vị và đáng để kể lại. Từ thời thơ ấu gian khó của Thành Cát Tư Hãn đến quá trình xây dựng đế chế thương mại đầu tiên, cho đến sự kết nối chặt chẽ với các lục địa châu Âu và châu Á, sách nói Thành Cát Tư Hãn Và Sự Hình Thành Thế Giới Hiện Đại sẽ kể lại câu chuyện có thật về vị hoàng đế này.

Napoleon là một nhân vật đặc biệt vĩ đại và hấp dẫn trong lịch sử Pháp cũng như lịch sử thế giới. Cuộc đời, sự nghiệp, quan điểm, tài năng của ông đã là chủ đề của hàng nghìn cuốn sách trong suốt hai thế kỉ qua, và có lẽ sẽ còn được nghiên cứu tiếp trong nhiều thế kỉ sau nữa. Napoleon Đại Đế là hồi ký một tập đầu tiên trong số các hồi ký về Napoleon được viết dựa trên tư liệu từ 33.000 lá thư mới được công bố gần đây của vị danh tướng này, tạo ra một sự chuyển biến toàn diện trong nhận thức của chúng ta về nhân cách cũng như hoài bão của ông: tháo vát toàn tài, quyết đoán, vị tha quá đỗi với kẻ thù và người vợ Josephine không mấy chuẩn mực của mình. Chân dung Napoleon được khắc họa trong cuốn sách này là một con người dữ dội – không chỉ là một vị chỉ huy mạnh mẽ, tự tin tột bậc mà còn là một nhà thống trị, một tác giả và một người tình bận rộn đến mức đáng ngạc nhiên. “Đối với tôi, chỉ có duy nhất một yêu cầu, đó là thành công,” ông viết vào năm 1805. Nhưng để đạt được thành công trong lĩnh vực mà Napoleon chọn lựa – tái kiến thiết nước Pháp và chinh phạt thế giới – đòi hỏi những phẩm chất cá nhân mà không có người nào khác cùng độ tuổi với ông sở hữu. Ông không bao giờ dừng lại. Như Roberts cho biết, khi Napoleon di chuyển ở tốc độ cao nhất, người ta đã phải đổ nước vào bánh xe của ông để hạ nhiệt. Andrew Roberts đã lần theo dấu chân nhân vật của mình, đưa chúng ta tới 53 trong số 60 chiến trường mà Napoleon đã có mặt như Tây Ban Nha, Nga, và dĩ nhiên là cả Waterloo. Ông khai quật từ đó những tư liệu lưu trữ mới mẻ và có ý nghĩa lịch sử quan trọng; thậm chí ông còn thân chinh một hành trình dài bằng thuyền ra đảo St Helena để gom tư liệu xác thực cho cuốn sách. Có thể xem đây là bút luận xuất sắc về nghệ thuật quản lý nhà nước của một nhân vật tầm cỡ lịch sử.

Khi dừng lại để ngắm những bức tượng bán thân cổ của 12 vị hoàng đế La Mã trong bảo tàng hoặc phòng triển lãm, có lẽ chúng ta đang cố gắng kiếm tìm những đặc trưng tính cách hiện trên gương mặt họ – những người mà dù tốt đẹp hay xấu xa, thì vào thời của họ, đã nắm trong tay định mệnh của phần lớn nhân loại. Cuốn sách 12 Hoàng Đế La Mã của Caius Suetonius Tranquillus đủ thỏa mãn sự hiếu kỳ tự nhiên này. Chân dung cá nhân từng vị Hoàng đế – về tư cách và sở thích của họ - được phác họa một cách sinh động, gần gũi, hoàn toàn chân thực và tuyệt đối không thiên vị. Với vai trò là thư kí riêng của hoàng đế La Mã Hadrian, Suetonius đã tiếp cận được với những tư liệu hoàng gia và sử dụng chúng (cùng với những ghi chép từ việc tận mắt chứng kiến) để tạo nên một trong những tác phẩm tiểu sử sinh động nhất trong lịch sử. 12 Hoàng Đế La Mã ghi chép lại sự nghiệp và đời tư của những con người nắm quyền lực tuyệt đối ở Rome, từ sự thành lập đế chế dưới thời Julius Caesar và Augustus cho tới sự suy tàn và nội chiến dưới thời Nero, và sự khôi phục của La Mã trong kỉ nguyên của các hoàng đế sau thời Nero. Kết hợp giữa sự thú vị hài hước và giàu thông tin, cuốn 12 hoàng đế La Mã được yêu thích đến độ, ngay sau khi phát minh ra việc in ấn vào năm 1500, có không ít hơn 18 ấn bản của cuốn sách đã được xuất bản, và từ đó đến nay, có thêm gần 100 ấn bản khác. Các nhà phê bình xuất sắc đã dành tâm huyết cho việc hiệu đính và chú giải cuốn sách, đồng thời tác phẩm này cũng đã được dịch sang hầu hết các ngôn ngữ châu Âu. Trong số những bản dịch tiếng Anh, thì bản của Tiến sĩ Alexander Thomson, xuất bản năm 1796, là cơ sở cho ấn bản này. Trong Lời nói đầu, Tiến sĩ Alexander Thomson cho chúng ta biết rằng dịch lại tác phẩm của Suetonius chỉ là thứ yếu. Mục đích chính của ông là đánh giá chính xác về nền văn học La Mã và làm sáng tỏ tình trạng chính quyền, cùng các phong tục tập quán ở thời đó; và với mục đích này thì tác phẩm của Suetonius dường như là một phương tiện thích hợp.