Steven Johnson

Tổng quan

7 Mô Hình Khởi Nguồn Ý Tưởng được xuất bản năm 2011, nghiên cứu về sự tiến hóa của cuộc sống trên Trái Đất và lịch sử khoa học, cũng như chỉ ra những mặt song song giữa 2 yếu tố này, từ việc các nguyên tử cacbon hình thành nên những khối xây dựng sự sống đầu tiên cho đến các thành phố, và cả việc World Wide Web đã thúc đẩy những cải tiến và khám phá vĩ đại.

Bằng phong cách kể chuyện giản dị, tác giả Steven Johnson đã khiến cho những câu chuyện khoa học về sự sáng tạo trở nên gần gũi hơn với người đọc. Thông qua những ví dụ cụ thể, từ Darwin, Freud đến đại sảnh của Google và Apple, tác giả rút ra những điểm tương đồng cùng xuất hiện tại những mốc khởi đầu. Từ đó, cách thức ý tưởng ra đời hiện lên vô cùng rõ ràng và sinh động. Chính bản thân cách làm của Johnson là một minh chứng của sự sáng tạo nhằm đưa độc giả đến với cuốn sách này.

Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách 7 Mô Hình Khởi Nguồn Ý Tưởng.

Nội dung thứ nhất: Sự cải tiến cần thời gian và nền tảng.

Mặc dù những phát kiến vĩ đại trông có vẻ như những “khoảnh khắc eureka”, tức là những khoảnh khắc “lóe sáng” làm nên kỳ tích, trong thực tế, những khám phá tuyệt vời thường phát triển dưới dạng linh cảm chậm. Chúng dần trưởng thành và kết nối với những ý tưởng khác theo thời gian. Sự tiến hóa cũng vậy, mọi sinh vật sống trên Trái Đất cũng cần thời gian để thay đổi và điều chỉnh cho phù hợp với môi trường sống mới. 

Trong cuộc sống, môi trường sống của loài sinh vật này có thể là nền tảng phát triển cho một số loài khác. Trong lĩnh vực đổi mới cũng vậy, các nền tảng giống như bàn đạp để nhảy đến những phát minh tiếp theo. Các nền tảng thường chồng lên nhau, có nghĩa là một nền tảng cung cấp nền móng cho nhiều nền tảng khác, từ đó lại tạo nên vô số những cải tiến mới.

Bên cạnh đó, những mạng lưới liên kết các sự vật, sự việc cũng là nền tảng cho sự tiến hóa và những ý tưởng cải tiến. Các mạng lưới liên kết của cacbon với các nguyên tử khác tạo ra những cấu trúc mới như protein. Những kết nối giữa con người với nhau tạo điều kiện hình thành các ý tưởng. Một nghiên cứu cho thấy, những cá nhân sáng tạo nhất có mối quan hệ xã hội rộng rãi và vươn ra khỏi tổ chức của họ, từ đó nhiều ý tưởng mới nảy sinh ở nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Các thành phố cũng tạo điều kiện phát triển các mạng lưới lớn như vậy, cho phép ý tưởng được lan tỏa và kết hợp theo những cách mới lạ. Đây là một trong những lý do mà các thành phố thường sáng tạo hơn nhiều so với các thị trấn nhỏ. Thế nhưng, mạng lưới sáng tạo vĩ đại nhất ngày nay không phải là một thành phố mà chính là mạng lưới toàn cầu, tức World Wide Web. Trên không gian thông tin khổng lồ này, người ta liên tục tạo mới, kết nối và truyền bá ý tưởng hiệu quả hơn ở bất kỳ mạng lưới nào trước đó.

Nội dung thứ 2: Kết nối và hợp tác - động lực cùng phát triển.

Khả năng tìm kiếm và vận dụng các phát minh của giới đầu tư và doanh nhân thường được xem là động lực cơ bản của sự đổi mới. Tuy nhiên, tiềm năng thương mại hóa các phát minh cũng tạo ra bằng sáng chế và các hạn chế khác. Chúng cản trở việc truyền bá ý tưởng hay kết hợp các ý tưởng với nhau để tạo ra thêm nhiều ý tưởng mới. 

Trong cuốn sách Nguồn Gốc Các Loài, Darwin nhấn mạnh rằng các kết hợp phức tạp giữa các loài cũng kỳ diệu như việc chọn lọc tự nhiên diễn ra khi có sự tranh giành tài nguyên. Tương tự, các mạng lưới kết nối mở giữa các cải tiến có thể mang lại hiệu quả tương tự như sự cạnh tranh mạnh mẽ. Thị trường tự do đã thúc đẩy nhiều cải tiến, sự hợp tác và cởi mở trong việc chia sẻ kiến thức cũng vậy. 

Khả năng liên kết của cacbon với các nguyên tử khác là rất quan trọng với sự tiến hóa của sự sống, nhưng có một tác nhân thứ hai cũng rất cần thiết, chính là nước. Sự giao thoa giữa tính hỗn loạn và tính ổn định của nước là lý do tại sao các mạng lưới thể lỏng thường là dung môi tối ưu cho cả sự sống và sáng tạo. Các mạng lưới đổi mới cũng phải nương theo sự hỗn loạn để phát triển. Chúng cần kết hợp hài hòa giữa tính trật tự và phi trật tự để không ngừng sáng tạo, cũng giống như nước vậy.

Có vẻ như sự hỗn loạn và sáng tạo đã liên kết với nhau ngay trên mặt thần kinh học. Thực tế, ý tưởng là biểu hiện của một mạng lưới tế bào thần kinh phức tạp hoạt động trong não, và ý tưởng mới chỉ có thể nảy sinh khi các kết nối thần kinh mới được hình thành. Các tế bào thần kinh trong não thường chuyển đổi liên tục giữa hai trạng thái: hỗn loạn (tức là sinh ra không đồng bộ) và ổn định (tức là hoạt động cùng tần số). Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi não bộ một người có xu hướng trải qua thời gian hỗn loạn càng lâu thì người đó càng thông minh. 

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, ý tưởng có thể đến rất bất chợt, nhưng phần lớn đều dựa trên những điều có sẵn trong cuộc sống của chúng ta. Mỗi ý tưởng hay ho đều là sự kết hợp hay biến đổi từ một điều có sẵn.

Ý tưởng tốt cũng không đến từ việc nhìn về phía trước hay nhìn lại phía sau, mà chúng thường đến khi ta nhìn ra xung quanh, quan sát những điều ở cận kề. Những ý tưởng vĩ đại của ngày mai được xây dựng trên chính những thứ ta có ngày hôm nay, đặc biệt là khi kết hợp những thứ xung quanh ta thành điều gì đó mới mẻ. 

Ý tưởng cũng không thường nảy sinh trong đầu một ai đó mà đến từ những cuộc chuyện trò với mọi người. Chính vì thế, nếu bạn đang tìm kiếm một ý tưởng mới, hãy thử nhấc điện thoại lên và hẹn hò với một ai đó, để xem ý tưởng sắp tới của bạn sẽ khởi nguồn nhờ mô hình nào!

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách 7 Mô Hình Khởi Nguồn Ý Tưởng trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 3: Ý tưởng đến từ cả sự may mắn và những điều có sẵn.

May mắn ngẫu nhiên cũng là cơ hội để tìm ra ý tưởng. Chúng ta có thể tạo điều kiện thuận lợi cho những khám phá ngẫu nhiên sinh ra thông qua một không gian chung về trí tuệ hoặc thể chất. Khi các ý tưởng hội tụ trong một không gian chung, chẳng hạn như những người từ các lĩnh vực khác nhau cùng gặp gỡ, các va chạm sáng tạo sẽ xảy ra. 

Ở cấp độ cá nhân, việc tạo điều kiện cho những kết nối tình cờ như vậy chỉ đơn giản là thu nhận đồng thời những ý tưởng từ các lĩnh vực khác nhau vào tâm trí bạn. Ở cấp độ tổ chức, chìa khóa của sự đổi mới và cảm hứng là một mạng lưới cho phép các ý tưởng lớn lên, phân tán và kết hợp với những người khác một cách cởi mở. Tất nhiên, mạng lưới lớn nhất như vậy là World Wide Web - nơi vô số ý tưởng không chỉ có sẵn mà còn được siêu liên kết để dễ dàng kết nối giữa một số lĩnh vực.

Những thay đổi cũng xuất hiện từ chính những sai lầm. Sai lầm hiện diện trong cả quá trình phát triển của sự sống và những ý tưởng tuyệt vời. Sai lầm không phải lúc nào cũng xấu. Những sai sót đôi khi buộc chúng ta phải áp dụng những chiến lược mới và từ bỏ những giả định cũ. 

Sự đổi mới phát triển mạnh nhờ việc tái thích nghi, tức tái tạo và sử dụng lại cái cũ. Các nhà sinh học tiến hóa sử dụng thuật ngữ “exaptation” (cũng có nghĩa là tiến hóa) để mô tả hiện tượng mà một đặc điểm ban đầu được phát triển cho một mục đích cụ thể cuối cùng lại được sử dụng theo một cách hoàn toàn khác. Thông thường, các ý tưởng được lặp lại theo cách tương tự nhau trong suốt quá trình. Những cách sử dụng độc đáo mới cho những đồ vật và ý tưởng cũ hoặc thậm chí việc bỏ đi một thứ gì đó cũng sẽ thúc đẩy sự đổi mới. Cái cũ được định hình lại và trở thành cái mới. 

7 Mô Hình Khởi Nguồn Ý Tưởng nghiên cứu và khắc họa 7 mô hình góp phần khởi sinh các ý tưởng và phát minh, bao gồm: linh cảm chậm, các nền tảng, khả năng liền kề, mạng lưới thể lỏng, may mắn ngẫu nhiên, những sai lầm, và sự tái thích nghi.

Steven Johnson là nhà đồng sáng lập của Feed - tạp chí trực tuyến uy tín về công nghệ, khoa học và văn hóa, ra đời năm 1995 và ngừng hoạt động năm 2001. Ông từng là tác giả, nhà đồng sáng lập và MC cho chuỗi chương trình rất ăn khách của kênh BBC One: Thế giới được hình thành như thế nào?. Đây cũng là cơ sở để ông xây dựng nên quyển sách rất nổi tiếng của mình là 6 Phát Minh Làm Nên Thời Đại. 

7 Mô Hình Khởi Nguồn Ý Tưởng

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu