Pha Lê

Nội dung thứ 2: Những hiểu lầm về ẩm thực gây chia rẽ.

“Loài người là loài thích vu oan nhất hành tinh, lỗi thường nằm ở nơi nào ấy khác, không bao giờ nằm ở chính mình”. Uống sữa bò cao lớn, nhưng ăn thịt bò dễ ung thư. Người ta đổ tội cho con bò tội nghiệp như thế, mà không biết rằng việc mình lôi con bò từ đồng cỏ vào chuồng quây kín, bắt nó ăn bắp biến đổi gen và đậm đặc thuốc trừ sâu, rồi tiêm cho nó đủ thứ kháng sinh, vắc-xin… mới là nguyên nhân chính. 

Tung hô omega 6 lên trời và dìm hàng omega 3 xuống đất cũng là một hiểu lầm phần nào do truyền thông gây ra. Từ đó, mọi người ta chỉ tập trung tìm kiếm và hấp thụ các thực phẩm nhiều omega 3. Nhưng thực tế thì, sự cân bằng giữa 2 loại omega này mới là tốt nhất, vì mỗi loại có nhiệm vụ riêng. Chúng chỉ hoàn hảo và không vượt quá phận sự nếu đi cùng nhau.

Cũng từ câu chuyện omega mà người ta đổ tội cho mỡ động vật là thiếu lành mạnh. Dân tình một thời ùn ùn bỏ mỡ để ăn dầu. Sau này lại có nghiên cứu bảo dầu thực vật, nhất là dầu tinh luyện hại lắm, dân tình lập tức “quay xe”, háo hức trở về với âu mỡ của ông bà ngày trước. Thực tế thì, ăn dầu hay mỡ phải xem điểm khói của chúng có phù hợp với nhu cầu hay không. Chẳng hạn, món chiên rán cao lửa thì phải xài mỡ, với điểm khói hơn 190; còn xào nhanh, trộn salad thì dùng dầu thực vật hoặc dầu tinh luyện cũng ổn, bởi loại này có điểm khói khá cao. Chất lượng dầu và mỡ tạo thành từ động thực vật nuôi trồng an toàn cũng sẽ có lượng dinh dưỡng khác với nuôi trồng với hóa chất. 

Một “nạn nhân” nữa là đường. Niềm vui ngọt ngào này một thời bị chụp mũ mang đến bệnh tật cho cả nhân loại. Vấn đề là đường vô cùng cần thiết, và không dễ gì loại bỏ đường vì nó có ở mọi nơi. Câu trả lời vẫn là ta dùng loại đường ở dạng nào, tinh chế hay thô sơ; nguồn gốc đường ở đâu và cách dùng thế nào. 

Ngoài ra, những “án oan” khác với thực phẩm có thể kể đến như ăn socola đắng rất tốt cho tim, ăn đậu nành bị nữ tính hóa, bài trừ sữa động vật, ăn chay là thiếu chất… Ai nói cũng có vẻ có lý, rốt cuộc chẳng biết nên ăn hay không mới là đúng. Lời giải đơn giản từ tác giả Pha Lê là: nếu muốn đầu óc thanh thản, bạn hãy quan tâm đến cách chăn nuôi, cách trồng, cách xử lý chế biến cũng như khí hậu, vùng miền, lịch sử địa phương, hơn là nghe các lời lẽ tẩy chay món này và thần thánh hóa món kia.

Tổng quan

Tác giả Pha Lê cho rằng, dinh dưỡng là một đề tài rối rắm. “Không chỉ là chuyện ăn, nó còn gắn liền với khoa học, văn hóa, truyền thống, sức khỏe, cảm giác được chăm sóc, sự no ấm, sự hạnh phúc… Chính vì phức tạp nên nó dễ bị hiểu sai và thông tin về nó dễ bị lợi dụng”.

Một thời truyền thông ầm ĩ rằng mỡ có hại cho sức khỏe, khuyên mọi người dùng dầu thực vật, dầu tinh luyện. Khi người ta rủ nhau từ bỏ thói quen cũ, chuyển qua dùng loại dầu mới được một thời gian chưa lâu, lại có làn sóng khác cũng đến từ “khoa học chứng minh”, nói rằng dầu thực vật cũng chả tốt lành là bao, thua xa mỡ… Đứng giữa hai “làn đạn”, thực chẳng biết ăn dầu hay ăn mỡ thì tốt hơn.

Nếu bạn cũng đang trong tình cảnh tương tự, cuốn sách này có thể giúp ích cho bạn. Ít nhất thì, chúng ta có một số thông tin để mà yên tâm đi chợ, yên tâm nấu, yên tâm ăn. 

Để kiếm tìm sự yên tâm ấy, hãy cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính của cuốn sách Ăn Gì Cho Không Độc Hại ở phần sau nhé!

Nội dung thứ nhất: Hành trình khoa học của dinh dưỡng.

Khi quay ngược trở về cuộc sống cách đây hàng triệu năm, chúng ta sẽ biết được tổ tiên mình có cuộc sống như thế nào và cấu tạo ra sao, từ đó hiểu rằng đã có những sự tiến hóa lớn cả về mặt sinh học lẫn thói quen ăn uống của loài người. 

Cụ thể, răng và hệ tiêu hóa của loài người được thiết kế không giống loài ăn cỏ, cũng chẳng y hệt loài ăn thịt. Nó nằm ở đâu đó giữa hai thứ ấy. Điều đó có nghĩa là chúng ta thực ra… ăn tạp. Rau củ cũng “xơi” mà thịt thà thì cũng “chén”. Điều này có lợi ở chỗ, loài người tha hồ mở rộng phạm vi sinh sống. Nhưng có hại là, vì ăn tạp, nên khả năng nuốt phải thứ kịch độc là chuyện như cơm bữa. Sau một thời gian dài lang thang di canh di cư, cuối cùng thì chân ai cũng mỏi, con người bắt đầu định cư, dụ dỗ thú rừng về làm gia súc, gia cầm; thuần hóa thực vật, ngũ cốc, rau củ. Và rồi bom! Bệnh tật ra đời!

Lý do chính đến từ việc… định canh định cư ấy chứ chẳng đâu xa. Con người từ việc ăn đủ thứ, giờ chỉ quanh đi quẩn lại vài món địa phương “của nhà trồng được” hoặc “của nhà lượm về”. Tập trung ở cùng một nơi nhưng chưa có nhiều kiến thức về vệ sinh nên chỗ ở của con người chẳng mấy chốc bị bao quanh bởi xú uế của bản thân và động vật nuôi. Dinh dưỡng nghèo đi thì chớ, lại còn gánh thêm mầm bệnh san sẻ từ đám vật nuôi trong nhà. Nhiều bệnh tật đến cùng với việc thiếu các loại vitamin như C, vitamin A, vitamin B3… 

Hành trình khoa học của dinh dưỡng là một chuyến đi dài mà mỗi ngày trôi qua đều mới mẻ. Với độ rối rắm của nó, chắc chắn trong tương lai bạn sẽ có thể nghe thêm nhiều thông tin giật gân khác. Nên hãy cứ chuẩn bị tâm thế bình tĩnh  mà đón nhận nhé!

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, vừa rồi là 3 nội dung nổi bật của cuốn sách Ăn Gì Cho Không Độc Hại, do Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. 

Thực tế, dinh dưỡng vẫn là một ngành rất trẻ. Nếu ai đó bảo rằng họ chắc chắn 100% ăn chất này sẽ bổ, ăn chất kia sẽ bệnh thì đơn giản là họ đang không nói sự thật. 

Một loại thực phẩm nào đó khi sinh trưởng một cách tự nhiên, chắc chắn nó đã cân bằng rồi. Điều bạn cần làm là bình tĩnh ăn, lắng nghe cơ thể và quyết định bằng một cái đầu sáng suốt. 

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Ăn Gì Cho Không Độc Hại trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 3: Ăn uống là niềm vui!

Nếu bạn vui khi ăn thì việc hấp thụ dinh dưỡng sẽ tốt hơn nhiều. Ngày nay, thật khó để kiếm được cả trăm bữa ăn mà bữa nào cũng gồm toàn thực phẩm sạch như lau như li. Tuy nhiên, đối với một đứa trẻ thì bữa ăn có thực phẩm chưa sạch lắm nhưng không phải vừa ăn vừa nghe những lời lẽ nạt nộ hay “chiến tranh” giữa người lớn với nhau thì vẫn tốt hơn một bữa ăn hữu cơ mà hết bố quát lại tới mẹ chửi. 

Với trẻ em, hãy để các em tự quyết nhu cầu ăn của mình. Ép con ăn không phải là điều tốt. Bởi trước hết, nó đi lệch với nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể con; sau nữa, nó tạo ra căng thẳng. Hãy cứ để bé chơi cho đến khi mệt, không ăn vặt thức ăn nhanh hay đồ công nghiệp nhiều hóa chất, thì tới bữa, cơn đói tự khắc sẽ khiến bé ăn ào ào. 

Là người Việt Nam, sống ở đất nhiệt đới quanh năm hoa trái, dù sính Tây hay sính Tàu thì cũng chỉ có đồ ăn quanh bạn mới phù hợp nhất với cơ thể bạn. Lớn lên bên nhau, loài người và thực phẩm bản địa tự biết những bài học như đến mùa đông thì cần ăn nhiều canh ninh từ các loại củ cho ấm người; rau cải “lạnh bụng” thì dập tí gừng nêm nếm cho cân bằng âm - dương; hạt đậu nành giàu dinh dưỡng nhưng tốt nhất là ăn dạng lên men như chao, tương cho dễ tiêu hóa…

Giữa muôn ngàn ma trận lời khuyên dinh dưỡng, nên ăn cái này, nên bỏ cái kia, thật khó để biết điều nào đúng, điều nào sai. Cuốn sách này sẽ là một hướng dẫn hữu ích nếu bạn muốn có cái nhìn cởi mở về dinh dưỡng, để có thể đi đúng hướng, không dễ bị truyền thông đánh lừa và cảm nhận được điều gì là tốt nhất cho mình.

Pha Lê là cây bút ẩm thực quen thuộc của báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần và trang Soi. Cô tốt nghiệp Đại học Brunel (Vương quốc Anh) và lấy bằng thượng cấp Grand Diploma của trường ẩm thực danh giá Le Cordon Bleu. Bạn có thể biết đến Pha Lê qua các tác phẩm Ăn Gì Cho Không Độc Hại, Tẩy Độc Bếp: Vì Không Thể Sống Mà Không Ăn Gì…

Ăn Gì Cho Không Độc Hại

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu