Barbara Somerwill

Tổng quan

Giấy là một trong những sản phẩm thiết yếu, xuất hiện ở mọi ngóc ngách trong đời sống chúng ta. Từ quyển sách, cuộn giấy vệ sinh, đến túi đựng, thùng các tông… tất cả đều được làm bằng giấy. Thế nhưng, liệu có bao giờ bạn tự hỏi giấy ra đời từ khi nào, và làm sao sản xuất được giấy hay không?

Barbara Somervill sẽ giải đáp những câu hỏi trên trong Câu Chuyện Phía Sau Giấy. Tác phẩm nêu rõ nhiều khía cạnh xung quanh giấy, gồm lịch sử hình thành, quy trình sản xuất, các loại giấy và công dụng… Nhờ vậy, độc giả sẽ có kiến thức sâu rộng hơn về thứ sản phẩm quen thuộc này.

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Câu Chuyện Phía Sau Giấy, được Fonos chọn lọc chia sẻ đến bạn.

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Câu Chuyện Phía Sau Giấy. Tác phẩm cung cấp những thông tin thú vị, với lối kể chuyện mộc mạc, giúp độc giả dễ dàng hòa mình vào dòng lịch sử phát triển của giấy. Hiểu thêm về nguyên liệu và quá trình sản xuất giấy, chúng ta sẽ trân trọng những sản phẩm từ giấy hơn, đồng thời kiểm soát lượng giấy sử dụng để giảm thiểu tác động đến môi trường.         

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Câu Chuyện Phía Sau Giấy trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 2: Công dụng của giấy – khi giấy trở thành nghệ thuật.

Các loại giấy ngày nay càng lúc càng đa dạng, phù hợp với nhiều mục đích sử dụng. Ví dụ, giấy tráng, tức loại giấy có lớp đất sét mịn phủ trên bề mặt, thường được dùng in tạp chí và sách ảnh. Giấy không tráng thì thấm hút nước và mực tốt, thường được dùng in báo, hoặc làm khăn giấy, tã lót, khăn ăn… Các loại giấy dùng để in thường được làm rất mịn, còn loại giấy kraft gói thịt, làm túi đựng thì chắc bền, thường được phủ sáp hoặc tráng nhựa. Thậm chí, có một loại giấy không chứa acid chuyên dùng để lưu trữ tác phẩm nghệ thuật hoặc tài liệu lịch sử, có tuổi thọ ít nhất 100 năm.

Giấy không những là phương tiện lưu trữ và sử dụng hằng ngày, mà còn được dùng trong nghệ thuật. Nổi tiếng nhất là nghệ thuật gấp giấy Origami của Nhật Bản. Ban đầu, người Nhật chỉ gấp giấy trong các sự kiện tín ngưỡng, vì giấy khi ấy rất đắt. Tuy nhiên, đến những năm 1600, giấy dần phổ biến hơn, và origami trở thành một sở thích của người dân. Ngoài origami, người Nhật còn có nghệ thuật cắt giấy tên là kirie, với các tác phẩm làm ra vô cùng sống động. Ở Đức cũng có nghệ thuật cắt giấy, được gọi là scherenschnitte.

Người Trung Quốc thì có nghệ thuật tạo đồ vật bằng giấy bồi. Chỉ cần giấy vụn và hồ dán là họ đã có thể tạo thành đủ loại mẫu vật như mặt nạ, búp bê, mô hình trái cây… vừa cứng chắc vừa bền. Nghệ thuật này dần lan sang nhiều nước khác, trong đó có Pháp. Những năm 1200, các thầy tu ở châu Âu dán lá vàng mỏng, đá quý và nhiều thứ khác lên các bản viết tay, tạo thành các tác phẩm “dán ảnh”. Thật ra, môn nghệ thuật dán ảnh này đã xuất hiện từ năm 900 ở Nhật Bản, khi các nghệ nhân thư pháp dán chút ít giấy lên tác phẩm của mình.

Năm 1400, những tấm thiệp lần đầu ra đời ở nước Đức. Từ đó, con người bắt đầu tặng thiệp cho nhau trong các dịp lễ lạt như Giáng Sinh, Valentine, năm mới, sinh nhật… Vào thời Victoria, tức từ năm 1837 đến năm 1901, người ta chuộng các tấm thiệp được trang trí vô cùng cầu kỳ. Chúng thường có đầy màu sắc, nhiều lớp giấy minh hoạ, thậm chí có cả những bộ phận giấy chuyển động được. 

Nội dung thứ nhất: Xưa kia, giấy có thể làm… áo giáp.  

Cách đây khoảng 5.000 năm, người Ai Cập đã sử dụng giấy làm từ cây papyrus, tức cây cói, một loại lau sậy. Giấy papyrus trông giống một tấm gỗ mỏng. Các nơi khác thì sử dụng giấy làm từ da động vật, như da cừu hoặc da dê. Trung Quốc là nơi đầu tiên phát minh ra loại giấy giống với loại ngày nay chúng ta sử dụng. Thật ra, người Trung Quốc đã biết sử dụng giấy vải lanh từ năm thứ 8 Trước Công Nguyên, và giấy làm từ vải vụn từ thời nhà Hán. Năm 105, một vị quan tên Thái Luân đã tạo ra loại giấy làm từ hỗn hợp vải vụn, lưới đánh cá và vỏ cây dâu tằm.

Phiên bản giấy sơ khai này dày và cứng hơn giấy ngày nay. Thớ giấy chắc đến nỗi có thể ráp thành một bộ giáp chiến đấu. Có thể vì vậy mà người Trung Quốc không dùng giấy làm phương tiện chính để lưu giữ chữ viết, mãi đến tận năm 200. Khi giấy dần phát triển và phổ biến, nó được bán sang nhiều khu vực trên thế giới. Năm 610, nghề làm giấy truyền tới Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Ả Rập. Nghề này truyền sang Baghdad vào năm 700, rồi đến Morocco, Bắc Phi vào năm 900.

Giấy đến châu Âu vào khoảng những năm 1000, nhưng mới đầu không được đón nhận, bởi Giáo hội Công giáo La Mã cho rằng giấy là phát minh của người Ả Rập. Thậm chí năm 1221, hoàng đế đế quốc La Mã Thần Thánh Frederick II còn cấm không cho viết tài liệu chính thống trên giấy. Tuy nhiên, do giấy rẻ tiền hơn các cuộn da dê, da cừu, nên người ta vẫn chuyển sang sử dụng phương tiện giá cả phải chăng ấy. Năm 1100, nước Ý đã trở thành trung tâm sản xuất giấy của cả châu Âu.

Năm 1493, Johannes Gutenberg hoàn thiện chiếc máy in nhập chữ tự động, giúp việc in sách trở nên nhanh chóng. Lượng sách in tăng cao đã gia tăng nhu cầu về giấy. Nhiều phân xưởng làm giấy xuất hiện khắp châu Âu. Người ta cũng tạo ra các máy móc mới và khuôn lưới mịn hơn. Năm 1798, máy tráng màng giấy đầu tiên ra đời. Năm 1843, Friedrich Keller tạo ra máy nghiền gỗ thành bột để làm giấy. Dần dần, từ một nghề thủ công đòi hỏi sự khéo léo, sản xuất giấy đã trở thành ngành công nghiệp lớn với các nhà máy hiện đại.

Nội dung thứ 3: Sản xuất giấy đe dọa hành tinh xanh.

Ngày nay, giấy thường làm bằng gỗ lấy từ các cánh rừng gieo trồng. Tùy loại giấy mà người ta sử dụng loại gỗ phù hợp. Các loại gỗ mềm như gỗ thông, gỗ vân sam tạo ra giấy chắc, thô, trong khi các loại gỗ cứng như gỗ phong, gỗ sồi thì cho ra giấy chất lượng tốt hơn. 

Sản xuất bất kỳ loại giấy nào, dù là giấy viết, giấy vệ sinh, túi giấy,… đều cần có bột gỗ, nước, và năng lượng. Hầu hết các quốc gia đều có nhà máy sản xuất giấy, nhưng các quốc gia như Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Canada là nơi sản xuất giấy chủ lực trên thế giới.

Sau khi thu hoạch gỗ, người ta sẽ loại bỏ vỏ gỗ, rồi rửa sạch. Sau đó, gỗ được đưa vào máy băm nhỏ, rồi qua máy nghiền thành bột gỗ. Nước và các thành phần khác như phẩm nhuộm, chất hóa học,… sẽ được trộn chung vào bột gỗ, tạo thành hỗn hợp hồ bột. Tiếp theo, hồ bột ướt được phun lên các tấm lưới mịn, chạy qua máy cán để ép phẳng, loại bỏ nước. Sau cùng, giấy sẽ chạy qua một dây chuyền gồm các tấm gia nhiệt để sấy khô hoàn toàn. Giấy có thể làm 100% từ bột gỗ tinh khiết, hoặc có pha giấy tái chế.

Trong quá trình sản xuất giấy, người ta có thể tạo ra thủy ấn. Đây là kỹ thuật in con dấu lên giấy khi bột giấy vẫn còn ướt. Khi khô, con dấu này thường chỉ có thể nhìn thấy khi đặt giấy dưới một góc độ nhất định. Thủy ấn thường được dùng trên các giấy tờ cần chống giả mạo, ví dụ như séc, tài liệu nhà nước… Thủy ấn đầu tiên ra đời năm 1282, khi nhà nước Ý in các dấu chữ thập và dấu tròn lên các tài liệu chính phủ. 

Sản xuất giấy thực ra có ảnh hưởng xấu đến môi trường. Rừng bị chặt phá lấy gỗ, còn hóa chất dùng trong quá trình sản xuất gây ô nhiễm đất đai, sông ngòi. Nhằm giảm thiểu các tác động trên, hiện phần lớn công ty giấy đều trồng các cánh rừng riêng để làm nguyên liệu, cũng như dùng giấy tái chế để sản xuất giấy mới. Tuy nhiên, dù chất lượng giấy tốt đến đâu thì cũng chỉ có thể tái chế được vài lần. Vì vậy, ngoài cách tái chế giấy, chúng ta cũng cần giảm bớt việc sử dụng giấy cũng như đồ giấy dùng 1 lần.

Làm thế nào bột gỗ biến thành giấy? Thủy ấn là gì? Bạn có thể tiết kiệm giấy bằng cách nào? Câu Chuyện Phía Sau Giấy trả lời những câu hỏi trên bằng nhiều mẩu chuyện thú vị và hình ảnh sống động. Tác phẩm trình bày nhiều khía cạnh liên quan đến giấy như lịch sử hình thành, các loại giấy, quy trình sản xuất… giúp độc giả sẽ nâng cao kiến thức về loại sản phẩm không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại này.

Barbara Somervill là tác giả chuyên viết sách cho thiếu nhi và thanh thiếu niên. Chủ đề trong các tác phẩm của Barbara Somervill khá đa dạng, gồm động vật, nghề nghiệp, khoa học, địa lý, lịch sử… Một số tác phẩm của Barbara Somervill gồm có Cane Toad, Gray Wolf, Wildlife Photographer, Empire of the Incas, The Awesome Alps…

Câu Chuyện Phía Sau Giấy

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu