Patricia Brennan Demuth

John O’Brien

Tổng quan

Chắc hẳn bạn không còn xa lạ gì với câu nói “Dù thế nào thì Trái đất vẫn quay” của Galileo – cha đẻ của nền Thiên văn học hiện đại. Chúng ta được biết rằng Galileo là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực thiên văn – vật lý. Thế nhưng, ít ai thông tỏ con đường đưa ông đến với thiên văn học cũng như đầu đuôi câu chuyện ông chống lại Giáo Hội để bảo vệ sự thật khoa học như thế nào.

Để tìm hiểu cụ thể về cuộc đời của nhà khoa học vĩ đại người Ý Galileo, sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?

Nội dung thứ nhất: Từ “Cậu học trò thích cãi” đến “Vị thầy giáo nổi loạn”.

Galileo là một cậu bé sở hữu trí tò mò không giới hạn. Cậu đam mê khám phá và thỏa mãn niềm đam mê ấy bằng việc tháo tung mọi máy móc trong nhà để tìm hiểu cách chúng vận hành. Cậu dành hàng giờ để học nhạc, học vẽ, học ngôn ngữ Hy Lạp, tiếng La-tinh, logic học cổ điển, cùng vô số lĩnh vực khác. Ở bất cứ bộ môn nào, Galileo cũng chú tâm và dồn sức luyện tập cho đến khi đạt tới trình độ điêu luyện thì mới cảm thấy thỏa mãn.

Khi vào đại học, Galileo là một sinh viên nổi bật, không chỉ bởi trí thông minh mà còn bởi niềm vui khi được tranh luận, phản biện và đặt ra thật nhiều câu hỏi cho những người xung quanh. Những tưởng tính cách này sẽ khiến cậu bị các giảng viên gây khó dễ, nhưng ngược lại, đa số đều cảm thấy ấn tượng về tài năng, sự chăm chỉ và phong cách của cậu.

Năm 25 tuổi, sau tiếng vang của cuốn sách đầu tiên - Chiếc Cân Nhỏ - viết về việc cân các vật thể trong không khí và trong nước, Galileo được trường Đại học Pisa mời làm giảng viên bộ môn toán học. Tại đây, vị giảng viên gây ra rất nhiều tranh cãi, từ việc phản đối mặc những chiếc áo choàng đen dài đồng phục cho đến việc bác bỏ luận điểm của Aristotle về tốc độ rơi của vật nặng so với vật nhẹ. Cụ thể, ông nhận thấy các hạt mưa đá to nhỏ khác nhau lại chạm đất vào cùng thời điểm, suy ra chúng rơi xuống với cùng vận tốc. Để làm rõ giả thuyết này, Galileo mời một nhóm giáo sư đứng trên đỉnh tháp nghiêng Pisa với một quả đạn đại bác 5kg và một viên đạn chì 0.5 kg. Nếu đúng như Aristotle nói thì quả đạn đại bác sẽ rơi xuống nhanh hơn gấp 10 lần viên đạn chì. Ấy vậy mà khi hai quả đạn được thả xuống cùng lúc, chúng đã tiếp đất gần như đồng thời (viên đạn chì nhẹ hơn nên chịu lực cản của không khí nhiều hơn một chút), chênh lệch hoàn toàn không đáng kể. 

Như vậy, từ khi còn trẻ, Galileo đã chứng minh tài trí cũng như sự khảng khái của bản thân. Ông được nhiều học trò yêu thích và kính nể, nhưng đồng thời cũng bị nhiều kẻ chê bai, ganh ghét.  


Nội dung thứ 3: Dù thế nào đi nữa, Galileo đã không từ bỏ chân lý của mình.

Vào một đêm đẹp trời, nhà thiên văn học Galileo hướng chiếc kính viễn vọng của mình về phía Sao Kim và nhận thấy nó cũng di chuyển, cũng đang quay quanh Mặt trời. Nếu Sao Kim quay quanh Mặt trời, thì Trái đất có thể cũng như vậy. Ý tưởng này đã xuất hiện từ những năm 1543, khi nhà khoa học Nicolaus Copernicus khẳng định Mặt trời mới là trung tâm vũ trụ, các hành tinh khác, bao gồm cả Trái đất, đều quay quanh nó. Thời điểm đó, ý tưởng này bị cho là điên rồ, bởi nó là một sự xúc phạm nặng nề đối với quan điểm của Aristotle – quan điểm mà Giáo Hội tôn thờ, xem như chân lý suốt bao đời nay.

Galileo đã dám đứng lên để công nhận thuyết Nhật tâm của Copernicus và sẵn sàng dùng kính viễn vọng để chứng minh học thuyết này là hoàn toàn chính xác. Thời đó, quyền lực của Giáo Hội là tối thượng. Tòa án dị giáo có quyền giam giữ, xét xử tất cả những ai chống lại giáo lý, với mức xử phạt từ tra tấn đến tử hình. Là một con chiên ngoan đạo, Galileo cũng mang trong mình cảm giác mâu thuẫn, giằng xé, nhưng ông đã lựa chọn sự thật. Ông không muốn nhân loại mãi u mê trong những tư tưởng sai lầm và lỗi thời.

Suốt phần còn lại của cuộc đời, ông cống hiến cho những lá thư, những tác phẩm nhằm thuyết phục phía nhà thờ, chứng minh học thuyết Nhật tâm không hề mang tư tưởng phản Kinh thánh. Ngay cả trong những năm tháng trung niên đầy bệnh tật, Galileo vẫn miệt mài nghiên cứu. Ông dường như không biết mệt mỏi hay nản lòng trong việc phân tích và chứng minh sự thật rằng Trái đất quay quanh Mặt trời. Tinh thần bất khuất, kiên cường này càng khiến Giáo Hội thêm phẫn nộ. Họ ghép cho ông tội danh tuyên truyền dị giáo. 70 tuổi, ông bị tòa triệu tập và thẩm vấn. Hầu hết các lời cáo buộc là ép buộc, là cố ý đẩy ông vào con đường phải nhận tội. Hình phạt ông phải nhận là chịu quản thúc tại gia cho đến cuối đời.

Tuy nhiên, kể cả khi đối mặt với bản án nặng nề nhất, khi bước ra khỏi cửa tòa án, Galileo thốt lên câu nói vang vọng đến hàng nghìn năm sau: “Dù thế nào thì Trái đất vẫn quay”.


Lời kết từ Fonos

Vừa rồi là 3 nội dung nổi bật từ cuốn sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?, được Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. Hãy tìm nghe phiên bản sách nói trọn vẹn trên ứng dụng nhé!

Bạn thân mến, hơn 300 năm sau sự kiện trên, Giáo hoàng La Mã công nhận rằng Galileo Galilei đã đúng. Nhà thờ cũng đã giải tội cho ông. Dù muộn màng, điều này cũng đã mang đến công lý cho con người đã hết mình vì khoa học, đã không khuất phục trước quyền lực để bảo vệ sự thật bất chấp hậu quả xảy đến cho mình.

Năm 1989, NASA – Cơ quan Hàng không vũ trụ Hoa Kỳ đã dùng tên Galileo để đặt tên cho con tàu vũ trụ mà họ phóng lên Sao Mộc, như một cách để ca ngợi và tưởng nhớ vị kỹ sư, nhà vật lý và nhà thiên văn học vĩ đại này.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới - Galileo Là Ai? trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Nội dung thứ 2: Hành trình phóng tầm mắt lên thiên đàng và chiêm ngắm các vì sao.

Galileo đã rất sớm tin vào lý thuyết của Copernicus, rằng các hành tinh chuyển động quay xung quanh Mặt trời. Nhưng lúc bấy giờ, với niềm tin tuyệt đối của nhân loại dành cho thuyết Địa tâm của Aristotle - tức Trái Đất là trung tâm vũ trụ, ông ắt hẳn sẽ bị chê cười, thậm chí bị kỳ thị nếu công khai quan điểm. Vì vậy, ông âm thầm tự tìm tòi, quan sát, thực hiện các nghiên cứu cho đến khi tìm được cách chứng minh được quan điểm của mình là đúng đắn.

Những năm tháng ở Padua, Galileo chế tạo chiếc ống nhòm có thể phóng to vật lên gấp mười lần – chính là chiếc kính viễn vọng đầu tiên. Đầu tiên ông dùng nó để quan sát bầu trời, đồng thời dần cải tiến để nó trở thành một công cụ lợi hại hơn, đạt đến tầm nhìn gấp 20 đến 30 lần mắt người bình thường. Suốt nhiều đêm, chiếc kính đồng hành cùng Galileo khám phá dải ngân hà với vô số những chòm sao tuyệt đẹp. Ông say sưa trước sự diệu kỳ của vũ trụ, của các vì tinh tú. 

Những phát hiện nổi bật nhất của Galileo trong giai đoạn này phải kể đến phát hiện 80 ngôi sao mới trong chòm Lạp Hộ, hay bề mặt của Mặt trăng không hề phẳng lì như Aristotle khẳng định, mà gồ ghề nhấp nhô chẳng khác gì Trái đất. Và quan trọng nhất, ông chính là người phát hiện bốn vệ tinh quay quanh Sao Mộc: Io, Europa, Ganymede và Callisto – một phát hiện vĩ đại trong ngành Thiên văn mà suốt 1.500 năm trước đó, không một ai khám phá ra được.

Từ cuộc hành trình chiêm ngắm các vì sao, Galileo cho ra đời cuốn sách Sứ Giả Của Các Vì Sao, với hy vọng tìm được một người bảo hộ cho các nghiên cứu của mình. Cuốn sách nhận được nhiều ý kiến trái chiều, trong số đó là sự phản đối từ phía những người ủng hộ quan điểm xưa cũ của Aristotle. Họ cho rằng tất cả các phát minh kể trên đều là trò lừa gạt, giả dối, bịp bợm. Từ đây, Galileo đã bước sang một giai đoạn mới của cuộc đời.


Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai? thuộc bộ sách gồm 21 cuốn: Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới. Quyển sách nói về Galileo Galilei – người khai sinh ra nền Thiên văn học hiện đại. Ông nổi tiếng với quan điểm “Mặt trời không quay quanh Trái đất” và đã kiên cường bảo vệ quan điểm ấy đến cùng cho dù phải chống lại cả Giáo Hội.

Chân Dung Những Người Thay Đổi Thế Giới: Galileo Là Ai?

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu