Jean-Henri Fabre

Nội dung thứ 3: Xã hội tuyệt vời của sâu róm thông.

Những con sâu róm thông luôn là nỗi khiếp sợ cho bất kỳ ai khi bước vào một vùng dày đặc những cây thông xanh rì. Dù bề ngoài đáng ghét với những chiếc lông gây ngứa ngáy khó ưa, tập thể sâu róm thông lại là một xã hội vô cùng tuyệt vời. 

Mỗi sáng, bầy sâu róm bò từ tổ xuống cành cây trơ trụi, tiến đến bữa tiệc linh đình nơi tán cây thông xanh um. Chúng di chuyển chậm rãi, không hề tranh giành hay giẫm đạp lên nhau để dành phần ăn. Trên đường đi, sâu róm dùng những sợi tơ của mình làm vật dẫn đường, phòng khi những con sâu đi sau bị lạc, hay khi chính chúng lại trở thành kẻ đi lạc. 

Những cây thông phóng khoáng bao giờ cũng chuẩn bị sẵn bữa ăn thịnh soạn đủ cho cả tổ sâu. Lũ sâu róm thông tận hưởng buổi tiệc từ ngày này qua ngày khác, chỉ trừ những hôm mưa to gió lớn, bằng không chúng sẽ lại gặm nhấm cho đến khi cây thông không còn lại chút màu xanh nào. Khi một cây thông không thể cung cấp thức ăn cho chúng được nữa, chúng chia nhau thành từng nhóm nhỏ rồi tản ra đi tìm đến những cây thông khác.

Liệu vị chủ nhà trên những cây thông mới có chào đón chúng không? Sẽ hoàn toàn không hề có bất kỳ một sự bất hòa nào ở đây. Sâu róm thông chẳng ngại ăn cùng một cây thông hay gặm cùng một chiếc lá với con sâu róm thông mới đến. Chúng sẵn sàng để những vị khách không mời kia đánh chén cùng mâm với mình cho đến khi chúng no say, rồi quay về tổ lúc một giờ sáng. Vị khách thì vẫn cứ vô tư như thể đang ở nhà mình. Cả chủ và khách đều rất vui lòng với sự có mặt của nhau, vì chúng biết thừa rằng việc tìm thức ăn với chúng cũng dễ như việc con người tìm không khí để thở. 

Có một yếu tố khác khiến sâu róm thông không mắc kẹt vào cuộc chiến tranh giành như các loài côn trùng khác, đó là sự bất phân giới tính. Sâu róm thông “sống ơ hờ” với chuyện yêu đương hay tìm kiếm bạn tình. Hơn nữa, loài sâu này sinh ra với vẻ ngoài, sức mạnh và khả năng đều y như nhau. Chính sự công bằng hoàn hảo giữa các cá thể  đã tạo nên một sự hòa hợp thường trực trong cộng đồng sâu róm thông. 


Tổng quan

Bộ sách Côn Trùng Ký bao gồm 10 quyển sách không những cung cấp cho chúng ta nguồn kiến thức vô giá về côn trùng, mà còn mang đến những bài học sâu sắc về cuộc sống và tự nhiên. Nếu ở những tập trước, bọ hung và tò vò là loài côn trùng chiếm nhiều giấy mực nhất thì trong chặng đường thứ sáu này, chúng ta sẽ được làm quen với một số loài côn trùng mới như: bọ mai táng, châu chấu, muỗm mặt trắng, dế mèn, sâu róm,.. 

Dù đời sống của côn trùng chỉ xoay quanh việc kiếm thức ăn, tìm bạn tình, chuẩn bị cho cuộc sinh sản rồi chết đi nhưng chúng luôn biết cách tạo cho mình những điểm đặc trưng bất ngờ, tô thêm màu sắc phong phú cho thế giới của chúng ta. Tập sách này sẽ là một quyển album lưu giữ nét độc đáo đến từ những người bạn côn trùng bé nhỏ được đề cập trong quyển sách.

Sau đây, mời bạn cùng cùng Fonos điểm qua 3 nội dung nổi bật được đại diện bởi ba loài côn trùng đến từ quyển sách Côn Trùng Ký - Tập 6.


Nội dung thứ nhất: Người cha mẫu mực của thế giới côn trùng.

Đa số công trùng thuộc giống đực vẫn hay bị coi thường bởi vì đời sống của chúng chỉ quanh quẩn trong vòng lặp: được sinh ra, giao phối và cuối cùng là héo mòn. Sau khi con đực thực hiện thiên chức duy trì nòi giống xong, chúng sẽ trở thành một sự phiền hà trong cuộc sinh đẻ và chăm sóc con cái. Bọ hung đen Tây Ban Nha đực là một điển hình. Nếu con cái phải tuyệt thực suốt 4 tháng trời dưới hang sâu để theo dõi nhất cử nhất động của bầy con sơ sinh thì con đực chỉ việc ung dung, chơi bời lêu lổng dưới ánh mặt trời hay thậm chí là đi tìm một con bọ hung cái khác để chòng ghẹo cho qua ngày đoạn tháng trước khi cái chết đến tìm nó. 

Thế nhưng, bọ hung Sisyphus đực lại là điểm sáng chứng minh rằng tình cha trong thế giới côn trùng cũng không hề kém cạnh đức hy sinh ở những bà mẹ. Bọ hung Sisyphus đực san sẻ tất cả trách nhiệm gia đình cùng bạn đời. Sau “hôn lễ” chóng vánh vào tháng Năm, đôi vợ chồng bọ hung Sisyphus hăng hái lao vào công cuộc thu gom, nhào nặn và chế tác thức ăn thành những viên bi tròn trịa. Hoàn thành xong phần ăn được chuẩn bị cho đứa con sắp chào đời, con đực và con cái hợp sức lăn viên bi đi, vừa để gia cố cho lớp vỏ bi thêm phần cứng cáp vừa cùng nhau tìm mái nhà thích hợp cho bầy con. Khi đã tìm được nơi định cư, ông chồng sẽ đứng bên ngoài canh giữ khối bi với đủ trò tung hứng trong khi bà vợ đi sâu vào lòng hang để kiểm tra ngôi nhà mới. Chúng cùng nhau chuyển viên bi lớn xuống hang ngay khi cảm thấy đủ an toàn. 

Chẳng biết ông chồng bọ hung Sisyphus sợ chật hẹp hay sợ mình sẽ cản trở công việc sửa sang viên bi của người vợ, chúng sẽ bò trở lên miệng hang canh chừng trong tình trạng… ngủ gà ngủ gật. Chúng không bỏ đi trêu hoa ghẹo bướm mà chỉ ở yên trên miệng tổ chờ con cái xong việc và bò lên. Sau đó, đôi vợ chồng sẽ cùng nhau ăn bữa nhẹ rồi lại tiếp tục công cuộc chuẩn bị cho đứa con tiếp theo. 
Độc giả sẽ thắc mắc vì sao cùng là bọ hung, nhưng bọ hung đen Tây Ban Nha lại không có sự chung thủy như bọ hung Sisyphus. Có thể điều đó đến từ bản năng của chúng. Bản năng mách bảo chúng khi nào cần nhường lại sân khấu cho bà mẹ tỏa sáng, khi nào nên là một người cha tốt. Bản năng ấy cứ thế di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và rồi trở thành một bức ảnh nổi bật cho giống loài của mình. 


Nội dung thứ 2: “Dịch vụ” cuối đời từ thiên nhiên.

Ắt hẳn bạn đã từng nhìn thấy xác của một con vật nào đó như chuột hay rắn, khi đang bon bon trên đường lộ hoặc đang thả bộ giữa cánh đồng. Sáng hôm sau, bạn không còn thấy dấu vết của con vật đáng thương kia đâu nữa. Phải chăng những người công nhân vệ sinh đã dọn dẹp hiện trường? Nhưng nếu tình cảnh ấy là ở giữa một con đường đất hay một đồng cỏ thì ai đã xử lý cái xác đó? 

Có hai đối tượng sẽ xuất hiện. Thứ nhất là những loài động vật chuyên ăn xác như kền kền, kiến, ruồi, cho đến lũ dòi bọ. Chúng ngấu nghiến khối thức ăn trước mặt rồi phơi trần cái xác khô dưới ánh nắng mặt trời. Nhưng nếu ở đó có mặt của bọ mai táng thì mọi việc sẽ khác. 

Bọ mai táng không gặm nhấm cái xác rồi để lại tàn tích trên mặt đất, ngược lại, chúng không chạm răng đến khối thức ăn đó. Chúng là phu đào huyệt được thiên nhiên phái đến. Chúng vùi khối thức ăn trời ban ấy xuống lòng đất để làm phần ăn cho những đứa con sắp chào đời. 

Vì thân hình chúng nhỏ bé hơn rất nhiều so với thứ được gọi là “con mồi”, chúng không thể mang thức ăn được đi đâu, mà buộc phải đào huyệt ngay bên dưới cái xác. Hoàn hảo nhất là khi có lớp đất xốp nằm ngay dưới cái xác. Bọ mai táng sẽ chui xuống dưới “con mồi”, rung lắc, xô đẩy đám đất xung quanh. Khối thức ăn mất đi điểm tựa sẽ dần dần chìm sâu xuống lòng đất. Chốc chốc, một con bọ mai táng sẽ ngoi lên mặt đất nhằm quan sát tiến độ chôn cất. 

Sau khi hoàn tất công việc, những con bọ mai táng khác sẽ dành không gian đó lại cho đôi vợ chồng bọ mai táng được chọn, số còn lại sẽ tản mác đi nơi khác, tìm kiếm một con mồi khác cho mình. Vợ chồng gia chủ tiếp tục phần còn lại của công việc. Chúng xẻ thịt, nhổ lông, thu gọn khối thức ăn sao cho phù hợp với những đứa trẻ sơ sinh. Đến khi mọi thứ hoàn tất, trứng đã đẻ, chúng trồi lên mặt đất và chia tay nhau, mỗi con một ngả rồi trở thành người thợ phụ cho cặp vợ chồng may mắn khác, hoặc tệ hơn là chúng sẽ trở thành thức ăn cho đồng loại. 


Lời kết từ Fonos

Bạn vừa nghe xong 3 nội dung nổi bật trong quyển sách Côn Trùng Ký - Tập 6. 

Bạn thân mến, Côn Trùng Ký - Tập 6 thể hiện rất rõ sự đa dạng, độc đáo và tuyệt vời của thế giới côn trùng. Các loài côn trùng không chỉ thể hiện bản năng và kỹ năng đáng kinh ngạc trong cách sống và làm việc, mà còn là những người bạn đáng quý của chúng ta trong hệ sinh thái tự nhiên. Những gì tác giả Jean - Henri Fabre truyền tải trong tập sách này giúp độc giả hiểu rõ hơn về đời sống côn trùng, mà còn giúp ta nhận ra rằng đôi khi cũng có những điều mà con người vẫn cần phải học tập ở loài côn trùng bé nhỏ.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Côn Trùng Ký - Tập 6 trên ứng dụng Fonos. Phiên bản sách nói của tác phẩm đã có mặt trên ứng dụng. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé.

Côn Trùng Ký - Tập 6 là tập thứ sáu trong bộ sách 10 tập ghi chép và nghiên cứu về côn trùng. Côn Trùng Ký được mệnh danh là “áng sử thi về côn trùng” nhờ ngòi bút mang tính văn học, triết học và giàu hình ảnh của tác giả Jean - Henri Fabre.

Côn Trùng Ký - Tập 6

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu