Nguyễn Vĩnh Nguyên

Tổng quan

Với tình yêu tha thiết dành cho thành phố ngàn hoa, tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên mất 3 năm ròng rã với hàng chục chuyến đi ngược xuôi tìm kiếm tư liệu để viết quyển sách này: Đà Lạt, Một Thời Hương Xa. Nhờ rất nhiều thông tin quý giá mà tác giả thu thập được từ các thư viện cũng như các tư liệu riêng của gia đình, tác phẩm trở nên độc đáo do mang đậm dấu ấn riêng dù viết về chủ đề quen thuộc là Đà Lạt.

Theo từng trang sách, độc giả sẽ được đưa về Đà Lạt vào khoảng thời gian trước năm 1975, gặp gỡ những con người và nét kiến trúc nổi tiếng. Một Đà Lạt mờ ảo trong ký ức của nhiều người, vừa hoang sơ, vừa rực rỡ, vừa xa lạ lại vừa thân quen.

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Đà Lạt, Một Thời Hương Xa, được Fonos chọn lọc chia sẻ đến bạn.


Nội dung thứ 2: Từng giọt cà phê nơi thành phố sương mù. 

Khi đến Việt Nam, người Pháp cũng đem theo cà phê. Vì Đà Lạt ban đầu là một khu đô thị của người Pháp nên cà phê đến đây khá sớm. Nơi đây cũng là xứ lạnh với nhịp sống riêng, nên người ta quen với việc ngồi ở góc quán hàng giờ để chờ từng giọt cà phê nóng rơi xuống từ phin. Những năm 1960 - 1970, các quán cà phê ở Đà Lạt mang sắc thái khá riêng. Sang trọng nhất phải kể đến quán cà phê Night Club ở khu Chợ Mới. 

Bên cạnh cà phê Night Club, cà phê Tùng cũng là một quán lâu đời và được giới trí thức, văn nghệ sĩ ưa thích. Trong quán, không gian như lắng đọng lại với ô cửa sổ kính mờ nhìn ra phố xá người qua kẻ lại. Khách đến quán thưởng thức cà phê nhẹ nhàng, chậm rãi, chứ không hối hả. Giới trí thức trẻ ngày ấy thường lưu luyến ở những quán cà phê như thế này tại Đà Lạt. Nó xoa dịu tâm thế bất an của họ khi đất nước đang giữa chiến tranh.

Nếu không muốn đi cà phê sang, người ta có thể đi các quán cà phê gia đình có không gian gần gũi, chẳng hạn như quán Văn Vui, Mây… Đà Lạt cũng có những quán cóc lề đường vô danh nhưng “ngon bổ rẻ” dọc lối vào chợ, ga xe lửa... 

Một số quán cà phê tại Đà Lạt còn có giai thoại vui truyền miệng gắn liền với tên tuổi của mình. Ví dụ, quán cà phê T2 đối diện trường Bùi Thị Xuân được cánh học sinh, sinh viên đùa rằng đây là quán dành cho người “thất tình, thiếu tiền”. 

Đặc biệt, vào năm 1972, vợ chồng Lê Uyên-Phương đã mở quán cà phê Lục Huyền Cầm ở Đà Lạt. Lúc ấy, cặp đôi này đang nổi danh khắp Sài Gòn, nên quán nhanh chóng trở thành một tụ điểm nổi bật ở thành phố ngàn hoa. Cứ vào tối thứ Bảy và chủ nhật, giới văn chương, âm nhạc trong nước lại tụ tập để chuyện trò, tán gẫu, truyền cảm hứng cho nhau để sáng tác. Nhìn chung, cà phê Đà Lạt thời ấy, dù dành cho tầng lớp trên hay bình dân thì đều nhã nhặn, lịch thiệp chứ không xô bồ.  


Nội dung thứ nhất: Ngôi biệt thự trên đường Hoa Hồng.

Người Pháp đã tìm ra Đà Lạt và biến nơi đây thành một đô thị nghỉ dưỡng vào nửa đầu thế kỷ XX với những ngôi biệt thự mang kiến trúc châu  u hoa mỹ. Ban đầu chúng thuộc về các quan chức cấp cao người Pháp, sau năm 1950 thì mới dần đến lượt sở hữu của giới trung lưu, thượng lưu và quan chức người Việt. 

Một trong những con đường có nhiều biệt thự đẹp nhất ở Đà Lạt là đường Rue des Roses, tên tiếng Việt là đường Hoa Hồng. Họa sĩ Đinh Cường đã từng đến trọ ở căn biệt thự số 11 trên con đường này. Quanh biệt thự, “suốt mùa là những cánh hoa mong manh ấy, đủ màu, chen dưới những đốm lá xanh tròn”. Tại đây, ông đã vẽ nên những bức tranh tuyệt đẹp về ký ức ở “thành phố thần tiên”. Đó là hình ảnh của một thiếu nữ đi ngang qua nhà thờ Con Gà, một buổi tối lãng đãng ở góc Chic Shanghai, hay đơn giản là cảnh sắc trước bậc tam cấp của căn biệt thự…. 

Ngoài họa sĩ Đinh Cường, nhiều văn nghệ sĩ khác cũng từng lưu trú tại đây. Ví dụ như họa sĩ Trịnh Cung, hoặc vợ chồng nhà thơ, đạo diễn Hoàng Anh Tuấn – Ngô Thy Liên. Đây cũng là nơi tụ tập của nhóm bạn Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, Đỗ Long Vân… Con đường dài chưa đến 2km nhưng “dập dìu hương sắc” với những ngôi biệt thự xinh xinh, thơ mộng đã trở thành điểm đến hết sức quyến rũ đối với những người mang yếu tố “nghệ sĩ” trong tâm hồn.

Tuy nhiên, tại căn biệt thự số 11 này cũng từng xảy ra một bi kịch. Năm 1964, bà Nghiên chủ biệt thự đã bị một người làm thuê sát hại giữa đêm khuya. Rồi thời gian dần trôi với biết bao biến động. Đường Rue des Roses được đổi tên thành đường Huỳnh Thúc Kháng, còn căn biệt thự số 11 giờ cũng đã được xây lại thành khách sạn Saigon Port. Tuy thay đổi nhưng chất thơ hãy còn vương vấn, để bất cứ ai đến nơi đây vẫn có thể tiếp tục hoài niệm, nhớ thương. 


Nội dung thứ 3: Thành phố tri thức.

Đà Lạt không chỉ có những ngôi biệt thự xinh xắn, những giáo đường, trường học mang kiến trúc phương Tây cổ kính, mà còn chứa một kho sách khổng lồ. Thư viện Giáo Hoàng Học viện Thánh Piô X được xem là thư viện sách thần học và triết học lớn nhất Việt Nam giai đoạn năm 1960 đến 1970. Nơi đây từng có 35.000 cuốn sách thuộc nhiều loại ngôn ngữ gồm Anh, Pháp, Việt, Đức, Ý, Tây Ban Nha. Cơ sở vật chất của thư viện thời bấy giờ cũng thuộc hàng chất lượng cao, các phòng đọc trang bị đầy đủ đèn điện.   

Thư viện không cho người ngoài tiếp cận, mà chỉ linh mục và sinh viên có cha xứ giới thiệu mới được quyền mượn sách. Nếu có sự chấp thuận của thư viện trưởng thì người ngoài mới được phép vào đọc sách. So với Thư viện Giáo Hoàng Học viện Thánh Piô X, Thư viện Viện Đại học Đà Lạt tương đối dễ tiếp cận hơn. Người ta có thể làm thủ tục xin cấp thẻ, sau đó dùng thẻ để mượn sách ngồi đọc tại chỗ hoặc đem về. Tuy nhiên, phí ký quỹ khi mượn sách về nhà khá cao, đến 200 USD. 

Thư viện Đà Lạt nằm trong Tòa thị chính Đà Lạt là thư viện dễ tiếp cận nhất. Phòng đọc của thư viện có 150 chỗ ngồi, có khoảng 25.000 đầu sách tính vào thời điểm năm 1970. Sách khá đa dạng thể loại, từ khoa học, kỹ thuật, đến mỹ thuật, giải trí, địa lý… Chỉ trong vòng 1 tuần sau khi nộp đơn đăng ký cùng hai tấm hình 4x6 là người ta có thể vào đây để đọc và mượn sách thoải mái. Do đó, thư viện này được rất đông người lựa chọn, từ thị dân Đà Lạt đến du khách, sinh viên, học sinh.

Xét trên phương diện văn hóa, Đà Lạt là đô thị quan trọng nổi bật. Thời thuộc địa, người Pháp không chỉ xem đây là nơi nghỉ mát mà còn là “vườn ươm” dành cho con em họ. Vì vậy, họ đã xây dựng rất nhiều trường học, như Viện Đại học Đà Lạt, Đại học Sư Phạm Đà Lạt,…  Bên cạnh đó, Đà Lạt còn có các viện, trung tâm nghiên cứu khoa học như Viện Pasteur, Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Đà Lạt… 


Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Đà Lạt, Một Thời Hương Xa. Quyển sách viết về một Đà Lạt trước năm 1975, với những nét kiến trúc, quán xá, con người một thời vang bóng. Từng câu chữ đưa lối cho ta quay về thành phố ngàn hoa thuở xưa, ngày mà Đà Lạt vẫn còn hoang sơ, mây mù, với những ngôi biệt thự cổ kính nấp sau hoa lá đầy thơ mộng. Thưởng thức nội dung sách, độc giả như được sống trong những hồi ức tuyệt đẹp về mảnh đất Đà Lạt đầy thi vị, và thấy thêm yêu quý thành phố này.  

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Đà Lạt, Một Thời Hương Xa trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Đà Lạt, Một Thời Hương Xa khái quát nhiều mặt về Đà Lạt, từ lịch sử hình thành đến những con người nổi tiếng liên quan đến nơi đây trước năm 1975. Tác phẩm là tài liệu quý giá dành cho những ai muốn nghiên cứu về “thành phố ngàn hoa”.  

Đà Lạt, Một Thời Hương Xa

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu