Layla Saad

Nội dung thứ 3: Người da màu phải chịu nhiều thiên kiến tàn bạo.

Người da màu chịu sự phân biệt theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào hoàn cảnh. Trong cuốn sách này, tác giả chủ yếu mô tả những thiên kiến áp đặt cho người gốc Phi, bao gồm những phụ nữ, đàn ông, trẻ em và cả những người chuyển giới hoặc giới tính khác (đa giới, phi giới…).
Viola Davis là một diễn viên thành công nhưng cô ấy không “miễn dịch” với phân biệt chủng tộc. Trong bài phát biểu tại sự kiện Hollywood Reporter 2018, Viola kể rằng hầu như chỉ được nhận dạng vai “người phụ nữ da đen mạnh mẽ” bởi vì màu da của mình. Theo Viola Davis, vai diễn này có thể giúp những khán giả da trắng cảm thấy “dễ chịu hơn”.
Những thiên kiến kiểu này tràn lan khắp xã hội và điều khiển cách chúng ta nghĩ. Nó thậm chí ảnh hưởng đến cả lĩnh vực y tế. Ở Mỹ và Anh Quốc, đã có nghiên cứu chỉ ra rằng phụ nữ da đen chịu nhiều rủi ro tử vong khi mang thai và sinh con hơn so với phụ nữ da trắng. Đây có thể là hậu quả của thiên kiến phụ nữ da đen thì mạnh mẽ thể chất và do đó dẫn đến sự thiếu hụt chăm sóc y tế cần thiết cho những phụ nữ này.
Đàn ông da đen lại bị áp đặt cho hình ảnh hiếu chiến, đần độn và có đầy ham muốn tình dục. Người da trắng cũng thường giả định lý do giàu có của một người đàn ông da đen: nếu anh ta không phải một vận động viên hay hoạt động trong giới giải trí thì chắc hẳn phải là kẻ... buôn ma túy.
Còn trẻ em da đen thì sao? Nghiên cứu ở Mỹ chỉ ra rằng, trẻ em da đen phải trải qua một quá trình “cưỡng bức trưởng thành”. Nghĩa là những người xung quanh thường thấy trẻ em da đen lớn hơn tuổi thật của chúng và đối xử với chúng như những người trưởng thành. Tamir Rice, một thiếu niên 12 tuổi đã bị cảnh sát bắn chết trong khi đang chơi với súng đồ chơi. Trẻ em nữ lại thường bị bỏ mặc vì thiên kiến cho rằng chúng không cần nhiều sự quan tâm.
Liệu một mình bạn có thể phản đối hệ thống đầy quyền lực của người da trắng mà tất cả chúng ta đang sống trong đó không? Không, bạn không thể. Nếu tin rằng mình có thể, bạn có lẽ đang trở thành một trong những trường hợp mà tác giả đánh giá là tồi tệ nhất của chủ nghĩa da trắng thượng đẳng: người da trắng cứu thế (white saviorism). 
Thế nhưng, bạn có hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn cho chúng ta không? Nếu có thì đúng vậy, bạn hoàn toàn có thể! 

Tổng quan

Hầu hết chúng ta đều không cho rằng mình là một người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. Tuy vậy, thế giới mà chúng ta sống đang được định nghĩa phần lớn bởi chủ nghĩa ấy. Sự thật là những điều đó chỉ có thể được trông thấy khi ta nhìn vào những tầng sâu nhất của cấu trúc xã hội mình đang sống. Thực tế, bất kể bạn là ai và mang chính kiến gì, có thể bạn cũng đang là một phần của chủ nghĩa da trắng thượng đẳng.
Bằng cách chỉ ra những đặc quyền mà người da trắng đang được hưởng lợi – dù họ có nhận ra hay không, giải thích những vấn đề mà người da trắng thường gặp với người da đen, người bản địa và những người da màu, cuốn sách giúp độc giả hiểu rõ hơn về chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. Từ đây, họ có thể biết mình có khả năng làm gì trong cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc.
Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính của sách Me and White Supremacy - Tôi Và Chủ Nghĩa Da Trắng Thượng Đẳng.

Lời kết từ Fonos

Bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Me and White Supremacy - Tôi Và Chủ Nghĩa Da Trắng Thượng Đẳng. Thế giới chúng ta đang sống được định nghĩa bởi chủ nghĩa da trắng thượng đẳng và tất cả người da trắng đang hưởng lợi từ điều này dù họ có nhận biết hay không. Nhiều người da trắng khi đối mặt với chất vấn chống phân biệt chủng tộc có thể co mình phòng thủ rồi tự biến thành nạn nhân. Tất cả những cơ chế đó lại tiếp tục củng cố cho những thiên kiến chủng tộc và đặc quyền da trắng. Người da trắng cần phải nỗ lực nhiều hơn để nhận thức đầy đủ vấn đề và hành động. Và vì đấu tranh cho bình đẳng là một việc nặng nề, bạn cần phải dự phần vào đó nếu muốn xã hội thật sự tiến bộ.
Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé.

Nội dung thứ nhất: Bạn cũng phải đấu tranh chống phân biệt chủng tộc.

Nhiều người hay nói “Tôi có bạn bè người da đen”, “Tôi hẹn hò với người da đen”, “Không phải ai cũng thượng đẳng!”. Đó là những cách mà một người da trắng sẽ phòng thủ khi bị chất vấn về quan điểm cá nhân. Có thể chính bạn cũng từng nghĩ như thế. 
Tư duy theo cách này sẽ đưa bạn đến ý tưởng rằng không cần phải đấu tranh gì cả, bởi vì bạn là một trong số những người tốt và không phân biệt chủng tộc. Đó là điều mà Layla gọi là “chủ nghĩa da trắng tiến bộ”. “Tiến bộ” theo cách hiểu ở đây không áp dụng cho tất cả người da trắng, chỉ có bạn và một số ít người khác mới tiến bộ mà thôi.
Có lẽ bạn thật sự cấp tiến trong nhận thức. Tuy nhiên vấn đề chủng tộc lại không chỉ xoay quanh bạn hay từng cá nhân mà là vấn đề có tính hệ thống mà bạn đang dự phần mật thiết hằng ngày. Bạn đã bầu cho Barack Obama nhưng bạn sẽ khó hiểu rõ sự mạnh tay của cảnh sát nếu bạn là người da trắng.
Không dừng lại ở đó, khi bị chất vấn mạnh mẽ, người da trắng tiến bộ sẽ chuyển thành “người da trắng tổn thương”. Thế thủ đã chuyển sang thế công. Nhiều người da trắng bắt đầu phản ứng thái quá khi được hỏi về vấn đề chủng tộc. Họ sẽ bắt đầu nhập vai nạn nhân theo một cách mà Layla gọi là “kỳ quặc”. Không chỉ căng những biểu ngữ nói về vấn đề “phân biệt ngược”, họ còn có thể bỏ qua những bằng chứng rõ ràng về phân biệt chủng tộc. 
Tác giả nhìn nhận, nếu bạn cố thuyết phục ai đó rằng họ chỉ đang tưởng tượng ra sự phân biệt đối xử, hãy cân nhắc xem bạn đã thực sự ở vị thế của họ chưa, hay có khi bạn chỉ đang cảm thấy “danh hiệu” người da trắng tiến bộ của mình bị... xâm hại.
Đấu tranh chống phân biệt chủng tộc đòi hỏi bạn phải vượt qua được cái tôi tiến bộ đó. Nó đồng nghĩa với việc tránh im lặng và thờ ơ.

Nội dung thứ 2: Thái độ phân biệt với người da màu xuất phát từ thiên kiến ác cảm.

Tay vợt vĩ đại Serena Williams đã bị kỷ luật trong trận chung kết tại giải Mỹ Mở rộng năm 2018 vì phát ngôn của cô ấy. Serena gọi trọng tài là “kẻ cắp” và cô đã nhận đầy chỉ trích. Trong khi đó, nhiều ngôi sao khét tiếng chua ngoa, như John McEnroe cũng từng thừa nhận rằng mình có nhiều phát ngôn tệ hại nhưng chẳng bao giờ bị phạt.
Đây chính là thiên kiến về phát ngôn. Người da trắng thường có xu hướng chỉ trích giọng điệu của người da màu là quá cực đoan hay thiếu kiềm chế. Ở chiều ngược lại, khi người da màu có phát ngôn nhẹ nhàng, họ lại nhận được những lời khen đầy kinh ngạc từ xã hội. Ở cả hai hướng, ta dễ dàng thấy, người da trắng có những kỳ vọng mang tính áp đặt vào phát ngôn của người da màu.
Điều này thậm chí xuất hiện khi người da màu kể về trải nghiệm bị phân biệt. Những phát ngôn này, một lần nữa lại bị chỉ trích rằng quá cuồng nộ và đầy kích động. Liệu bạn có thể kể về những ký ức đau đớn, những trải nghiệm phi nhân tính mà mình là nạn nhân mà không bị một chút kích động hay có thể nói với giọng điệu tuyệt đối nhẹ nhàng không?
Những thiên kiến tương tự thế này đã góp phần tạo nên chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. Chúng thể hiện cách xã hội muốn người da màu ăn nói như thế nào, muốn người da màu đóng vai gì trong phim điện ảnh… Thiên kiến chủng tộc là một cách xã hội da trắng “phi nhân hóa” người da màu thông qua việc phủ nhận những mô hình văn hóa cộng đồng đặc trưng và gò ép ứng xử của họ vào những khuôn mẫu da trắng. Mặt khác, người da trắng dễ dàng tiếp cận và lấy đi bất cứ điều gì họ thích trong nền văn hóa da màu. Đây là điều tác giả gọi là “sự chiếm đoạt văn hóa” xảy ra giữa văn hóa có tính thống soát đối với các văn hóa yếu hơn.
Nền văn hóa thống trị sau khi đã tước đoạt một khía cạnh nào đó vẫn tiếp tục duy trì sự thống trị lên chính khía cạnh mà nó vừa mới học được. Người da trắng tiếp thu âm nhạc Hip Hop và thống trị thể loại này. Người da trắng học hỏi nhiều phong cách thời trang từ người da màu và đưa nó thành những ý tưởng thống trị các sàn diễn. Kẻ bên lề tiếp tục ở bên lề. Người hưởng lợi tiếp tục hưởng lợi.

Me and White Supremacy (tạm dịch: Tôi và Chủ Nghĩa Da Trắng Thượng Đẳng) là một cuốn cẩm nang dành cho những ai đang sống trong một thế giới ưu ái người da trắng, giúp họ nhận thức rõ hơn về vấn đề phân biệt chủng tộc và thêm thấu hiểu những người da màu trong cuộc đấu tranh cho sự bình đẳng.
Tác giả Layla Saad là một nhà văn và diễn giả nổi tiếng với nỗ lực thúc đẩy các phong trào chống phân biệt chủng tộc. Cô sinh ra tại Anh Quốc và hiện đang sinh sống ở Qatar.

Me and White Supremacy

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu