Alan W. Watts

Tổng quan

Tuy sinh ra tại Anh và thừa hưởng văn hóa, nền giáo dục cũng như niềm tin tôn giáo lâu đời tại châu  u, Alan Watts lại tìm thấy sự đồng điệu trong các triết lý phương Đông, đặc biệt ông rất gắn bó với Phật giáo. Dấu vết của giáo lý nhà Phật in đậm trong tác phẩm này của ông, với tư tưởng buông bỏ bản ngã để cảm nhận dòng chảy lớn của đời sống vô tận. 

Theo ông, nỗi bất an bén rễ vào tâm thức con người khi niềm tin vào những điều cổ xưa bị sụp đổ, ví dụ như tôn giáo, chính phủ, hay đạo đức con người. Khoa học công nghệ khiến con người tiến dần về phía chủ nghĩa hoài nghi và ham mê của cải. Vì không còn tìm được niềm tin và sự an tâm trong hiện tại, chúng ta đa số tự đánh lừa mình bằng cách hi vọng vào tương lai. Mỗi phút giây ta làm việc cật lực, đánh đổi thời gian ở hiện tại đều là vì một tương lai giàu có, đủ đầy, an toàn phía trước. Nhưng theo Alan Watts, sống vì những điều chưa đến là một sự phí hoài nghiêm trọng, và trên hết, ta cần hiểu rằng lối sống đó xuất phát từ bộ não ham muốn vô độ, chứ không phải thứ mà cơ thể thực sự cần. 

Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 luận điểm quan trọng sau đây trong cuốn sách Minh Triết Sinh Ra Từ Bất An - Một Thông Điệp Cho Thời Đại  u Lo, để hiểu vì sao ông lại nói như trên nhé. 

Nội dung thứ 2: Đừng nhầm lẫn những quy ước với thế giới thực!

Bởi não bộ con người phát triển mạnh mẽ hơn các giống loài khác, chúng sản sinh từ ngữ và tư tưởng, nhằm phục vụ các chức năng xã hội. Chúng chỉ là những quy ước, giúp ta gọi tên, định danh từng vật thể, tách rời vật thể ra khỏi vạn vật. 

Ví dụ như tiền giúp chúng ta tiện lợi hơn trong cơ chế hàng đổi hàng. Chức năng của tiền chỉ có vậy, nhưng ngày nay chúng ta coi trọng tiền quá mức. Đó là sai lầm nghiêm trọng, vì ta đã nhầm lẫn nó với của cải thật sự. Tiền không dùng để ăn hay để mặc được, trong khi của cải thật sự như thức ăn thì có thể hư hoại. 

Trong dòng chảy sự sống, tiền là thứ đứng yên một chỗ, còn thức ăn chính là một phần của sự sống, vì thức ăn có sinh ra và mất đi. Thứ chúng ta cần là thức ăn chứ không phải tiền. Nhưng không mấy ai nhận thức được điều này. Chúng ta nhầm lẫn những quy ước này với thế giới thực. Nhưng thế giới thực, tức thực tại này, cái khoảnh khắc đang là sống còn và vận động này lại không thể dùng từ ngữ để gọi tên được. Ta chỉ có thể nhận biết nó, cảm thụ nó bằng tất cả giác quan và não bộ mà thôi.  

Nội dung thứ 3: Bất an là bản chất của đời sống.

Vì chức năng của từ ngữ và tư tưởng là để xác thực, tách rời sự vật khỏi vạn vật, nên rất khó để mô tả đặc tính quan trọng nhất của cuộc sống - đó là sự vận động và tính chất dễ thay đổi. Đời sống là một dòng chảy vô tận, liên tục và luôn biến đổi. Do đó, bất định và bất an chính là bản chất của đời sống. Con người vì muốn tìm kiếm sự cố định, sự bất biến, sự vĩnh hằng nên mới luôn thấy bất an, nhưng bất an lại chính là đời sống. 

Điểm mấu chốt là hiểu rằng không có sự an toàn vĩnh viễn nào cả. Chỉ khi nào ta ngừng tìm kiếm sự an tâm, ta mới thực sự an tâm. Đó là khi ta hòa nhập hoàn toàn vào dòng chảy sự sống, nhận biết cuộc sống, nhận biết trải nghiệm với đúng bản chất của nó trong hiện tại, không có bất kỳ phán xét hay suy nghĩ nào về nó. Như thế, nhận biết ở đây được sử dụng theo nghĩa “tỉnh thức”, là khi tâm trí và thân xác ta hoàn toàn đắm chìm vào mỗi thời khắc, bất kể thời khắc đó đang là đau đớn hay thoải mái, là niềm vui hay nỗi buồn.   

Con người thường có xu hướng tìm vui tránh buồn, tìm khoái lạc tránh đau đớn, nhưng thật ra càng tránh né thì sẽ càng đau đớn nhiều hơn. Điều ta cần làm là ngay khi nỗi đau đến, ta cảm nhận nó bằng toàn bộ tinh thần và sự hiện hữu của mình. Sung sướng hay khổ đau, tất cả đều chỉ là những từ ngữ, tên gọi, quy ước của con người mà thôi, chứ về bản chất, chúng giống nhau. Chúng đều cần thiết cho sự sống của cơ thể, giống như sự ra đời và cái chết, tất cả đều chỉ là một khoảnh khắc mà thôi. 

Khi đã hòa mình vào thực tại, ta có thể nhận biết toàn vẹn đời sống. Cũng có nghĩa rằng mỗi khoảnh khắc luôn tươi mới, luôn là điều vừa được sinh ra, chưa biết tới. Như thế thì ngay cả cái chết cũng chỉ là một khoảnh khắc toàn vẹn, ngay giây phút chết đi, ta cũng đang sống trọn vẹn sinh mệnh của mình. 


Nội dung thứ nhất: “Căn bệnh” của con người văn minh là tách bạch rõ ràng giữa não và phần còn lại của cơ thể.

Lấy ví dụ một người biết rằng trong hai tuần sắp tới, anh ta sẽ phải trải qua một cuộc phẫu thuật quan trọng. Trong thời gian chờ đợi, anh ta không chịu đau đớn thể xác nào. Anh ta có nhiều đồ ăn, có gia đình và bạn bè, có công việc thú vị. Nhưng khả năng tận hưởng những thứ này bị một nỗi lo sợ thường trực cướp đi. Tâm trí anh ta bận tâm với một điều chưa xảy ra, đó là ca phẫu thuật. Anh ta nghĩ về nó liên tục, khiến nó vừa phá hỏng cuộc sống ở khoảnh khắc hiện tại vừa chẳng giải quyết được vấn đề gì. 

Đây là tình cảnh điển hình của con người. Luôn lo âu về tương lai mà quên hẳn đi niềm vui đang có. Đối tượng của nỗi lo âu có thể là tiền thuê nhà tháng tới, tiền tiết kiệm cho tuổi già hoặc là nỗi lo sợ về cái chết, cũng có thể là ký ức về sự tổn thương, tội ác hay cái đói, khiến con người hiện tại làm việc quần quật không ngừng vì sợ quá khứ đó sẽ lặp lại. 

Bạn hãy thử ngẫm lại xem, cuộc sống hiện giờ của bạn có phải đầy những dấu vết từ quá khứ và lo âu cho tương lai hay không? Đa số chúng ta kiếm tiền không phải chỉ với nhu cầu đủ ăn, đủ mặc, mà muốn có nhà, có xe, có điện thoại iPhone đời mới nhất. Chúng ta theo đuổi vật chất bề ngoài để thỏa mãn sự kích thích vô độ mà bộ não sản sinh ra, chứ về bản chất, cơ thể ta không cần đến chiếc điện thoại mới ấy. Loài vật ưa thích ngủ gà gật cả ngày và dừng ăn khi no bụng, còn con người thích sống trọn 24 giờ và ăn uống vô tận để thỏa mãn sự ham thích của não bộ. 

Đây chính là “căn bệnh” của con người văn minh, khi tách bạch quá rõ ràng giữa não và phần còn lại của cơ thể, cho phép tư duy bằng não phát triển và chi phối cuộc đời chúng ta. Hậu quả là những xung đột xảy ra: não muốn những thứ mà cơ thể không muốn, cơ thể muốn những thứ mà não không cho phép, não đưa ra những định hướng mà cơ thể không tuân theo và cơ thể đưa ra những thôi thúc mà não không thể hiểu. 

Cơ thể là một phần của tự nhiên, nó đau và nó chết khi nó muốn thế. Chúng ta cần nhận thức rằng bộ não cũng vậy, đến một thời điểm nào đó, nó sẽ mệt mỏi và tan rã. Chính vì thế, những gì bộ não cần làm chỉ là đồng nhất với cơ thể, nhận thức phi nỗ lực những gì mà cơ thể đang trải nghiệm ngay trong giây phút này. 


Lời kết từ Fonos

Vừa rồi là 3 nội dung nổi bật của Minh Triết Sinh Ra Từ Bất An - Một Thông Điệp Cho Thời Đại  u Lo, được Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. 

Bạn thân mến, nỗi lo âu, bất an của thời đại chúng ta là kết quả của nỗ lực luôn kiếm tìm sự an toàn, mà sự an toàn vĩnh viễn này là không bao giờ có. Hãy buông bỏ khát vọng tìm kiếm đó mà khai mở tâm trí, nhận biết từng khoảnh khắc trong đời sống của mình, đó mới chính là sự bình an đích thực cho tâm hồn. 

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Minh Triết Sinh Ra Từ Bất An trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Được xuất bản lần đầu năm 1951, Minh Triết Sinh Ra Từ Bất An - Một Thông Điệp Cho Thời Đại  u Lo của Alan Watts vẫn có giá trị tinh thần lớn lao cho đến ngày nay bởi những vấn đề ông đặt ra trong cuốn sách vẫn tồn tại, thậm chí ngày càng trầm trọng trong thời hiện đại. Con người luôn lo âu về tương lai, sợ hãi cái chết, tận hưởng vội vàng những lạc thú ngắn ngủi trong kiếp sống của mình, đồng thời không bao giờ đạt đến sự thỏa mãn đích thực. Alan luận giải những vấn đề đó, và cho rằng ta có thể trải nghiệm trọn vẹn từng khoảnh khắc bằng cách hòa mình vào dòng chảy vô tận của đời sống.  


Minh Triết Sinh Ra Từ Bất An

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu