Seth Stephens-Davidowitz

Tổng quan

Mọi Người Đều Nói Dối – Dữ Liệu Lớn, Dữ Liệu Mới Và Những Điều Internet Tiết Lộ Về Chính Chúng Ta bóc trần những điều người ta thực sự suy nghĩ, thông qua dữ liệu lưu trữ. Tác giả cho rằng, đa phần những gì mọi người nói trước mặt bạn đều trái sự thật, và họ chỉ nói thật khi ngồi gõ chữ vào thanh tìm kiếm Google. Những bí mật xấu xí nhất, khó chịu nhất đều thể hiện rõ ràng qua số liệu Internet. 

Với giọng văn sâu sắc và dí dỏm, Seth Stephens-Davidowitz đã mở ra cánh cửa nhìn vào thế giới dữ liệu chân thật. Quyển sách không chỉ tập hợp các nghiên cứu khoa học mà còn trình bày những sự thật trần trụi mà hầu hết tất cả chúng ta đều chưa bao giờ nghĩ đến.    

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Mọi Người Đều Nói Dối – Dữ Liệu Lớn, Dữ Liệu Mới Và Những Điều Internet Tiết Lộ Về Chính Chúng Ta.


Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Mọi Người Đều Nói Dối - Dữ Liệu Lớn, Dữ Liệu Mới Và Những Điều Internet Tiết Lộ Về Chính Chúng Ta. Trước khi dữ liệu lớn ra đời, có lẽ chúng ta chẳng thể nào nghĩ rằng tất cả mọi người đều “nói dối như Cuội”. Dữ liệu lớn đã trở thành cửa sổ hữu ích nhìn vào tâm hồn con người, mà không một phương pháp nào có thể so sánh được. Tuy nhiên, chúng ta nên có ranh giới trong việc sử dụng nó, nhằm tránh xâm phạm đạo đức và quyền riêng tư cá nhân của người khác.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Mọi Người Đều Nói Dối trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Nội dung thứ nhất: Ai cũng thích nói dối.

Thuật ngữ “Dữ liệu lớn” dùng để chỉ một khối dữ liệu khổng lồ mà chúng ta phải cần viện đến năng lực của hệ thống máy tính hoặc siêu máy tính thì mới xử lý được. Vài chục năm trước, bộ dữ liệu này không hề tồn tại. Nhưng hiện nay, nó đã trở thành một yếu tố quan trọng, tiết lộ nhiều thông tin bí mật, bất ngờ. Thậm chí, tác giả tin rằng các tìm kiếm Google là “bộ dữ liệu quan trọng nhất từng được thu thập về tâm hồn con người”. Bên cạnh dữ liệu Google, Internet còn cung cấp các “mỏ vàng” dữ liệu khác, như Wikipedia, Facebook,…

Các dữ liệu này chứa đựng vô vàn thông tin mà người ta sẽ không thú nhận với bất kỳ ai. Mọi người đều nói dối để mình trông có vẻ tốt đẹp hơn, ngay cả khi họ được khảo sát. Ví dụ, một trường đại học yêu cầu sinh viên chia sẻ điểm trung bình của mình. Kết quả, chỉ 2% số sinh viên tham gia khảo sát nói mình có điểm trung bình tốt nghiệp thấp. Trong khi đó, dữ liệu thực tế cho thấy số sinh viên điểm thấp chiếm đến 11%. Nhìn chung, chẳng ai muốn thú nhận mình có thành tích kém.

Chúng ta nói dối khoảng 1/3 thời gian chúng ta sống trên cuộc đời này. Dù các cuộc khảo sát thường yêu cầu thông tin thật, nhưng chúng ta vẫn nói dối để tạo ấn tượng tốt đối với người phỏng vấn. Do đó, buổi khảo sát càng mang ít tính cá nhân thì thông tin nhận được càng chân thật. Đấy là lý do vì sao khảo sát qua Internet tốt hơn khảo sát trực tiếp hoặc khảo sát qua điện thoại. Tuy nhiên, đối với những chủ đề cực kỳ nhạy cảm thì mọi phương pháp khảo sát đều có khả năng sai lệch.

Vậy làm sao có thể biết được người khác đang nói dối hay nói thật? Tác giả gợi ý, chúng ta có thể dựa vào các nguồn dữ liệu chính thức để tham chiếu. Chẳng hạn, các con số thực tế về hoạt động quyên góp từ thiện có thể “lật tẩy” lời nói dối của một người về việc đóng góp. Các nguồn dữ liệu trực tuyến cũng là “huyết thanh sự thật số”. Chẳng hạn, nam giới ít khi nói về vấn đề ngoại hình vì các thiên kiến. Song theo phân tích Google Adwords, có đến 33% nam giới quan tâm đến giảm cân, và 39% quan tâm đến phẫu thuật thẩm mỹ.


Nội dung thứ 2: Dùng dữ liệu lớn để lột trần định kiến.

Dữ liệu lớn còn cung cấp cho ta bức tranh chân thật về một vấn đề nào đó. Hãy xem những gì đã diễn ra sau vụ xả súng của một người Hồi giáo ngày 2/12/2015 tại San Bernardino, California, Mỹ. Tổng thống Mỹ bấy giờ là Barack Obama đã đọc một bài diễn văn để trấn an người dân, kêu gọi lòng khoan dung cho người Hồi giáo. Các tờ báo lớn tại Mỹ nhất loạt đưa tin rằng bài diễn văn ấy đã đạt được thành công lớn.

Song dữ liệu tìm kiếm Google cho thấy điều hoàn toàn ngược lại. Các từ khóa gọi người Hồi giáo là “bọn khủng bố”, “xấu xa”, “bạo lực”, “ma quỷ” tăng gấp đôi trong và ngay sau khi ông Obama đọc bài diễn văn. Dữ liệu này thể hiện những cơn giận dữ và thành kiến của người Mỹ nhắm vào người Hồi giáo tăng cao hơn, chứ không giảm đi. Thay vì trấn an đám đông, bài diễn văn của Obama thực ra càng kích động lòng hận thù trong dân chúng.

Các dữ liệu Internet đã cho thấy rất nhiều vấn đề trong xã hội, bao gồm các thành kiến có thể được che giấu trong cuộc sống hằng ngày. Bằng cách nghiên cứu dữ liệu, tác giả có thể biết được nhóm nào có định kiến gì, và nhắm vào những ai. Ví dụ, sau khi xem xét các tìm kiếm Google, ông nhận ra rằng các bậc cha mẹ thường ám ảnh cân nặng của con gái hơn là con trai. Số lần họ gõ Google câu: “Con gái tôi có thừa cân không?” cao gấp đôi so với câu: “Con trai tôi có thừa cân không?”

Trong khi đó, dữ liệu thực tế cho thấy số lượng trẻ trai thừa cân lúc nào cũng cao hơn trẻ gái. Tuy nhiên, định kiến về giới đã khiến các phụ huynh luôn lo lắng cho ngoại hình của con gái mình. Ngoài cân nặng, số lần họ hỏi Google: “Con gái tôi có xấu hay không?” cao gấp 3 lần so với: “Con trai tôi có xấu hay không?”. Bên cạnh đó, tác giả cũng phát hiện các phụ huynh thường dùng những từ ngữ tích cực khi Google về con trai họ, chẳng hạn như “vui vẻ”, “thiên tài”.      


Nội dung thứ 3:  Dữ liệu lớn – đạo đức và tội phạm.

Việc sử dụng dữ liệu lớn dấy lên các nghi vấn về đạo đức. Chẳng hạn, các nhà tuyển dụng ngày càng tăng cường “sục sạo” mạng xã hội khi cân nhắc một ứng viên. Thật ra, đây không phải vấn đề hoàn toàn mới. Từ lâu, chúng ta đã bị phán xét bởi những yếu tố không trực tiếp liên quan đến năng lực của mình, ví dụ như vẻ ngoài hay cung cách bắt tay… Với dữ liệu lớn, sự phân biệt đối xử của nhà tuyển dụng có thể càng trở nên tinh vi và khắc nghiệt hơn.

Bộ dữ liệu tốt hơn cũng tạo ra tình trạng “phân biệt giá”. Ngày nay, các doanh nghiệp dựa vào dữ liệu lớn để tìm hiểu nhóm khách nào sẵn sàng chi nhiều tiền hơn. Sau đó, họ sẽ tính giá “cắt cổ” nhóm đó. Tuy nhiên, người tiêu dùng cũng có thể nhận được sự trợ giúp của dữ liệu lớn trong trận chiến với các doanh nghiệp. Các đánh giá trên những trang review sản phẩm là thứ vũ khí sắc bén của khách hàng. Một nghiên cứu cho thấy chỉ cần mất 1 sao trên trang Yelp, thì doanh thu của một nhà hàng sẽ sụt giảm từ 5% đến 9%.

Vấn đề chính phủ có nên được trao quyền tùy ý sử dụng dữ liệu lớn để nhắm vào các cá nhân hay không, hiện vẫn đang gây tranh cãi. Mỗi khi chúng ta tìm kiếm thứ gì đó trên Google, hoặc mua một sản phẩm trực tuyến… là chúng ta đã vô tình để lại các thông tin cá nhân trên Internet. Các thông tin này đôi khi có ý nghĩa sống còn. Nếu một người tìm từ khóa “Làm thế nào để giết người?” và đặt mua một khẩu súng, thì có lẽ một bi kịch lớn sắp sửa xảy ra. Nếu theo dõi sát sao dữ liệu lớn, chính quyền sẽ có thể can thiệp kịp thời. Song điều này lại dẫn đến tranh cãi về xâm phạm quyền riêng tư. Ngoài ra, đa phần những người tìm kiếm các từ khóa khủng khiếp thường không thực hiện hành vi ấy trong thực tế. Như vậy, nếu chính quyền dùng dữ liệu lớn để quản lý vấn đề này, cảnh sát sẽ phải liên tục xuất hiện ở những nơi không thực sự xảy ra nguy cơ. Vì vậy, nhìn chung, chúng ta cần phải thật thận trọng khi sử dụng dữ liệu lớn để dự báo tội phạm. 


Mọi Người Đều Nói Dối – Dữ Liệu Lớn, Dữ Liệu Mới Và Những Điều Internet Tiết Lộ Về Chính Chúng Ta được xuất bản lần đầu vào năm 2017 và nhanh chóng có mặt trong bảng xếp hạng các sách bán chạy trên tờ New York Times. Quyển sách cũng được PBS NewsHour và the Economist bình chọn là “Sách Của Năm”.

Seth Stephens-Davidowitz, sinh năm 1982, là nhà kinh tế học và nhà khoa học dữ liệu người Mỹ. Ông từng làm việc về mảng dữ liệu tại Google, cũng là giảng viên thỉnh giảng tại trường đại học Pennsylvania. Ông đã công bố các nghiên cứu dựa trên dữ liệu tìm kiếm của Google, cũng như các dữ liệu có được từ Wikipedia và Facebook. Ngoài ra, ông còn viết sách về lĩnh vực nghiên cứu dữ liệu, với tác phẩm nổi bật là Mọi Người Đều Nói Dối. 


Mọi Người Đều Nói Dối

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu