Bình Nguyên Lộc

Tổng quan

Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc thể hiện niềm khát vọng lớn lao của nhà văn trong hành trình tái hiện bức chân dung lịch sử - văn hóa cho vùng đất Sài Gòn. 18 tác phẩm trong tập tạp bút là 18 câu chuyện độc đáo, thể hiện những góc nhìn khác nhau về cảnh vật, nếp sống và con người của mảnh đất này.
Bóc tách từng lớp rêu phong, đi sâu vào hồn đất, lòng người là cách mà Bình Nguyên Lộc khám phá Sài Gòn. Với vốn sống dồi dào của một người đã đi cùng vùng đất này qua năm tháng, Bình Nguyên Lộc mang đến cho độc giả những phát hiện thú vị về đô thành Sài Gòn, nơi từng là “bãi tha ma minh mông”, là nơi “thổ ngơi thơm phức hồn ma cũ”.
Theo một nhà phê bình, có lẽ, chính do “Sài Gòn không có được một quá khứ lịch sử vang dội như Thăng Long, đài các như Huế, cho nên Bình Nguyên Lộc đã tạo cho Sài Gòn một đời sống trực tiếp, dân dã dính liền với cõi âm, một cách nối dài lịch sử Sài Gòn với quá khứ bình dân của những người chết không tuổi, những người đã tạo nên cuộc đời đâu đó, lang thang, như ‘gã Bình Nguyên Lộc’”. 
Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung đặc sắc của cuốn sách Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc.

Nội dung thứ nhất: Những người bạn tri kỷ của phố thị Sài Gòn.

Ở vào thời điểm Bình Nguyên Lộc viết nên tập tùy bút Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc, Sài Gòn chỉ vừa ngót nghét hai, ba trăm tuổi. So với Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, mảnh đất này vẫn còn trẻ và tươi mới lắm. Thế nhưng, ngay cả khi ít tuổi, vùng đất này cũng mang trong mình những vết tích của một thời quá vãng. Những vết tích đó của Sài Gòn, may mắn thay, đã có những người bạn tri kỷ cùng chia sẻ, tâm tình.
Người bạn đó có thể là những hàng me xanh mướt, rợp bóng mát, trải dọc khắp phố phường Sài Gòn. Những hàng me đó đã cùng bầu bạn với người đi bộ vào những buổi ban trưa nắng gắt, đã đôi lần tò mò dòm vào các ngôi nhà dọc đường, rồi gửi một ít “lá me nhỏ li ti trên tóc cô gái bé”. Những hàng me đó đâu phải là vật vô tri vô giác, mà trái lại, chúng còn phản chiếu cả một dòng thời gian đằng đẵng chảy trôi, gợi nhớ đến lịch sử khẩn hoang mấy trăm năm trước của dân tộc.
Người bạn đó cũng có thể là con sông Ông Lãnh, mềm mại uốn quanh cả một vùng Sài thành. Ngay từ thập niên 1950-1960, sông Ông Lãnh đã trở thành nút thắt giao thương quan trọng của Sài Gòn, nơi diễn ra hoạt động buôn bán cực kỳ sầm uất của đám ghe thương hồ. Ẩn sau vẻ ngoài ồn ã, tấp nập ấy, nhà văn Bình Nguyên Lộc vẫn khám phá ra cả một bể sâu lịch sử. Sông Ông Lãnh không chỉ mang nét đẹp của thiên nhiên mà còn phản chiếu nét đẹp của quá khứ, khi thỉnh thoảng “gợi nhớ Thủy Chân Lạp hoang vu, nê địa, gợi nhớ cuộc đổ xô vào Nam, gợi hình ảnh đẹp đẽ của đoàn người chiến đấu với thiên nhiên để khai thác đất mới.”
Người bạn đó còn có thể là những ngôi nhà mả cũ với những phiến đá đóng rêu, phủ bụi nhưng lại là chứng nhân sống của một Sài Gòn từ thuở chưa khai hóa văn minh cho đến lúc trở thành đô thành tráng lệ nhất miền Nam. Một số ngôi nhà âm thầm nương mình bên đường quan sát thế sự, một số lại nằm ngay trong nhà dân chứng kiến người và cảnh cùng đổi thay dưới sức ép của thời đại. Ngay cả những con đường trải sạn trắng của khu nghĩa địa cũng biến mất, giờ đây chỉ còn là những lối mòn ngập đất bột trơ trọi giữa đời. 
Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng của Sài Gòn hồi thập niên 1960 đã khiến đô thị này phát triển rực rỡ với hàng loạt đổi thay của cảnh vật, kiến trúc. Lớp áo xưa cũ nhẹ nhàng được rũ bỏ, Sài Gòn giờ đây khoác lên chiếc áo mới, hiện đại và thanh lịch hơn rất nhiều. Thế nhưng nhà văn Bình Nguyên Lộc tin rằng, ngay cả khi đổi thay chóng mặt như thế, vùng đất này vẫn còn lưu giữ những ký ức tươi đẹp nhất cho chính mình.

Lời kết từ Fonos

Trên đây là 3 nội dung chính của quyển sách Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc. Với tập tạp bút này, nhà văn Bình Nguyên Lộc đã truyền tải rất mượt mà thông điệp “tình đất Sài Gòn tản mát trong người, trong vật”. Mỗi một câu chuyện trong tập tạp bút là một chiếc cầu nối đưa độc giả đến với thế giới của ký ức Sài Gòn, từ đó thêm thương quý và trân trọng hơn những giá trị lịch sử - văn hóa mà vùng đất này đã và đang gìn giữ. 
Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để thưởng thức những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 2: Bản hòa ca bình dị của phố thị Sài Gòn.

Lang thang khắp phố phường Sài Gòn, nhà văn Bình Nguyên Lộc có dịp được lắng nghe những thanh âm đa dạng và phong phú. Kỳ diệu thay, không thanh âm nào giống thanh âm nào. Dường như mỗi thanh âm đều mang trong mình một đời sống riêng, với những nét duyên thầm không thể hòa lẫn. 
Ví như tiếng rao đậu phộng của một chị mù bán đậu phộng rang vào mỗi sáng nơi chốn phồn hoa đô hội này. Không chỉ đơn thuần là tiếng rao hàng mà theo Bình Nguyên Lộc, đây xứng đáng là một giọng ngâm thơ mộc mạc, trong trẻo và hay hơn cả giọng ngâm của các ngâm sĩ: “Đậu này nó nóng như Trương Phi/ Dòn như pháo nổ, mua đi các bà!”. Hoặc ví như tiếng rao của chị bán bột khoai vang vọng mỗi ban trưa, vốn chẳng khác nào một thanh âm huyền ảo. Tiếng rao ngọt ngào và mùi mẫn như món chè bột khoai mà chị gánh hàng bán: “Ai… bột khoai bún tàu… đậu xanh nước dừa đường cát hôn…” có thể làm dịu lòng bất kỳ một vị khách nào ghé qua. Hay ví như giọng rao: “Pánh pò, pánh tiu, dò chó quẩy…” của chú khách này như mang cả một bầu trời văn hóa. Thanh âm đặc sệt cách phát âm của người Hoa ở Sài Gòn. Ngọng nghịu nhưng dễ thương và giản dị làm sao! Thanh âm đó tựa như một dòng suối mát rẽ hướng đưa lối độc giả về với một cuộc phôi thai kinh tế mà các thế hệ Hoa kiều đã dựng nên ở Sài Gòn. 
Đặc biệt nhất, trong chuyến hành trình của mình, nhà văn Bình Nguyên Lộc còn phát hiện ra một tiếng rao mà có lẽ mọi người thấy khó chịu nhiều hơn là hoan nghênh, chào đón. Đó chính là tiếng “kêu cơm” của những hành khất lang bạt khắp Sài Gòn. Tiếng “kêu cơm” của họ rầu rĩ, réo rắt và dường như mang theo cả số phận chìm nổi, lênh đênh: “Ớ… ơ bớ cơm, bớ gạo, làm doan, làm phước bố thí cho kẻ bần hàn…”. Với Bình Nguyên Lộc, tiếng kêu ấy không chỉ đưa ta về với thôn quê dân dã, khốn khó mà còn đánh thức trong ta cả bầu tuổi thơ bình đạm và thiếu thốn thuở nào. 
Có thể nói, mỗi một tiếng rao hàng bình dị nơi phố thị Sài Gòn đều mang trên mình một số phận riêng, một câu chuyện riêng. Vậy nhưng tất cả đều đang cùng kết hợp lại với nhau, tạo nên một bản hòa ca thiết tha, đầy cảm xúc để hiến dâng cho cuộc đời. Lắng nghe những thanh âm được tác giả Bình Nguyên Lộc “chưng cất” trong tập tạp bút, độc giả dường như thấy yêu Sài Gòn hơn, một Sài Gòn dung dị, đậm đà men say của đời người.

Nội dung thứ 3: Phận người cần lao nơi phố thị Sài Gòn.

Để làm nên dáng vóc của phố thị Sài Gòn, đâu chỉ cần mỗi thiên nhiên hay kiến trúc. Chính sự cần mẫn của con người Sài Gòn mới là yếu tố quan trọng nhất làm nên một đô thành tráng lệ và rực rỡ thế này. Vậy nhưng, trái với sự lộng lẫy và kiêu sa của mảnh đất này trong những năm 50-60 của thế kỷ trước, con người Sài Gòn thuở ấy lại giản dị, chân chất và cần mẫn biết bao trong từng công việc của mình.
Một khi đã đọc Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc, độc giả sẽ khó mà quên được hình tượng những con người cần lao, ngày ngày mải miết tay chèo trên những ghe chài khẩm lừ hàng hóa. Họ vất vả bươn chải, cố gắng vững vàng tay chèo để đưa ghe thương hồ đến con sông Ông Lãnh mà bán buôn. Đi nhiều và biết nhiều nhưng nhà văn Bình Nguyên Lộc cũng không rõ kể từ lúc nào con sông Ông Lãnh đã dơ và tanh hôi bởi cái mùi bùn non, mùi nước mắm, mùi của những phận người cần lao ngược xuôi trên chuyến ghe thương hồ. Thứ mùi ấy chẳng những không khiến người ta khó chịu mà còn tô vẽ nên sức hấp dẫn cho con sông Ông Lãnh và sự tảo tần, chịu thương chịu khó của con người tứ phương hội tụ về đây sinh sống. 
Ta cũng sẽ không bao giờ quên bóng hình của những nông dân gốc Triều Châu trồng cải ở chốn Bình Đông một thuở, những con người hiền hòa chỉ tập trung làm tốt phận sự của mình, không phiền hà ai. Họ thức khuya dậy sớm, chân lấm tay bùn vun trồng, chăm sóc cho từng luống cải của gia đình. Chiều đến, phụ nữ thắp nhang ngoài sân, van xin ma quỷ đừng ám hại họ. Đàn ông thì uống trà, chơi cờ tướng. Đối với những nông dân gốc Hoa ấy, cuộc sống bình an, ổn định chính là niềm mong mỏi lớn lao nhất của họ trong suốt cuộc đời.
Với nhà văn Bình Nguyên Lộc, Sài Gòn xa hoa nhưng Sài Gòn cũng làm việc. Vùng đất này hoan nghênh chào đón mọi người đến đây làm ăn sinh sống. Tuy nhiên, chỉ có sự lao động cần mẫn mới giúp người dân trụ vững ở chốn phồn hoa đô hội này.

Với lối viết hóm hỉnh, nhẹ nhàng và duyên dáng, tập tạp bút Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc dẫn dắt người đọc đến với thế giới kỳ diệu của một Sài Gòn một thời rất đa diện, đa sắc và đa tình.
Bình Nguyên Lộc (1914-1987) tên thật là Tô Văn Tuấn, là nhà văn lớn, nhà văn hóa Nam bộ giai đoạn 1954-1975. Ông ghi dấu ấn trong lòng độc giả với lối viết mộc mạc, nhẹ nhàng, mang đậm hồn cốt của người Nam bộ. Bình Nguyên Lộc có sức viết mạnh mẽ khi là tác giả của hơn 50 tiểu thuyết, 1.000 truyện ngắn và 4 công trình nghiên cứu văn hóa - văn học. Một số tác phẩm nổi bật của ông có thể kể như tiểu thuyết Đò Dọc, tiểu thuyết Ái Ân Thâu Ngắn Cho Dài Tiếc Thương, tập truyện ngắn Ký Thác, Cuống Rún Chưa Lìa…

Những Bước Lang Thang Trên Hè Phố Của Gã Bình Nguyên Lộc

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu