EzPsychology

Tổng quan

Theo Tâm lý học xã hội, tâm lý con người nhìn chung hoạt động theo ba quy tắc: một là luôn muốn có lợi cho mình, hai là luôn tìm kiếm sự liên kết, và ba là luôn coi trọng bản thân cùng những thứ thuộc về mình. 

Đây đều là những điều mà chúng ta cho rằng đương nhiên trong cuộc sống, nhưng thực ra, chúng đều có nguồn gốc phát sinh. Bằng các công trình nghiên cứu khoa học xác minh, cuốn sách này sẽ giúp ta tìm hiểu tác động và mức độ ảnh hưởng của cộng đồng lên một cá nhân và ngược lại.  

Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Tâm Lý Học Trong Nháy Mắt - Tập 2: Tâm Lý Học Xã Hội. 

Nội dung thứ 2: Thái độ và Tình yêu. 

Hãy tưởng tượng bạn là một cô gái đang ngồi chờ một chàng trai trong buổi gặp mặt lần đầu. Nếu đó là một anh chàng bảnh bao, đeo đồng hồ đắt tiền và cầm điện thoại dòng mới nhất thì bạn sẽ cảm thấy thế nào? Ngược lại, nếu đó chỉ là một người đàn ông bình thường với áo thun và quần jeans, điện thoại cũng là loại trung bình, bạn sẽ nghĩ sao? Cách bạn hành xử dựa trên những gì bạn cảm nhận và suy nghĩ về người này chính là định nghĩa về thái độ. 

Thái độ là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất trong nhận thức xã hội. Ví dụ trên cho thấy, từ những gì bạn cảm nhận, suy nghĩ, bạn sẽ có những hành vi ứng xử thể hiện tư duy và bản chất của mình. Quá trình này cũng quyết định liệu mối quan hệ mới này có thể đi đến bước tiếp theo hay không. Nếu hai người đồng cảm và có sự cuốn hút nhau tương xứng, mối quan hệ sẽ tiến về trạng thái gần gũi như bạn bè, hoặc mật thiết lâu dài như là người yêu. 

Theo học thuyết tam giác tình yêu, tình yêu gồm 3 nguyên tố cấu thành chính: đó là sự thân mật, đam mê và gắn kết. Đa số chúng ta kết hôn dưới tác động của tình yêu song hành, tức là tình yêu bao gồm sự thân mật và gắn kết. Hiếm có được các cặp đôi đạt được tình yêu trọn vẹn trong đời thực, tức là một tình yêu hội tụ cả 3 yếu tố trên. Đó là một cuộc tình lâu dài với những đam mê mãnh liệt giữa hai người. Chính vì sự hiếm có này mà tình yêu trọn vẹn trở thành niềm khao khát của con người, là đề tài theo đuổi của các bộ phim tình cảm, tiểu thuyết lãng mạn và các loại hình nghệ thuật khác. 


Nội dung thứ 3: Những thí nghiệm nổi tiếng.

Tâm lý học xã hội có 6 thí nghiệm nổi tiếng cho thấy tầm quan trọng của ngành này trong nghiên cứu thái độ và phản ứng giữa người với người. 

Hãy cùng đến với Vụ án Kitty Genovese, xảy ra năm 1964 tại New York, Mỹ. Kitty Genovese là một phụ nữ trẻ bị sát hại ngay trước cửa nhà mình. Khi vừa về đến nhà, cô bị rượt đuổi và đâm bởi một người đàn ông tên là Winston Moseley. Một người hàng xóm la lên, kẻ thủ ác rời khỏi hiện trường nhưng khoảng 10 phút sau quay lại để kết liễu nạn nhân. Báo cáo cho thấy 38 người hàng xóm của Kitty Genovese đã chứng kiến hành vi tội phạm đó nhưng không ai trong số họ làm gì để cứu người phụ nữ tội nghiệp kia. Tại sao họ có thể hành xử một cách thờ ơ, vô cảm đến vậy? Hai nhà Tâm lý học xã hội Darley và Latane quyết định thực hiện một thí nghiệm để nghiên cứu điều này.

Các nhà nghiên cứu tuyển mộ các sinh viên, cho họ tham gia vào một cuộc thảo luận về các vấn đề cá nhân. Mỗi người được phép nói chuyện với bất kỳ người nào, không giới hạn số người nói chuyện, nhưng họ phải ở trong từng phòng riêng. Họ được cho 2 phút mỗi lượt nói. Một sinh viên thú nhận rằng anh bị bệnh động kinh ngay trong lần đầu tiên nói chuyện, mỗi lần lên cơn là dễ bị co giật và gây nguy hiểm tới tính mạng. Trong lượt nói chuyện thứ hai, các cơn động kinh của anh ta sẽ bắt đầu. Các nhà nghiên cứu theo dõi xem các đối tượng khác khi nghe thấy tình huống này liệu có đứng lên, rời khỏi phòng để tìm người cứu nạn nhân hay không. 

Kết quả cho thấy nếu đó là cuộc trò chuyện một đối một, 85% tình nguyện viên sẽ đi tìm người giúp đỡ, trong khi nếu đó là một cuộc nói chuyện với nhiều người tham gia, hầu hết họ sẽ mặc kệ vì nghĩ rằng sẽ có người khác can thiệp, họ cảm thấy không cần có trách nhiệm về việc đó. Ngoài ra, điều này còn cho thấy một hiệu ứng tâm lý đám đông, đó là: nếu thấy không có ai hành động thì mình cũng không hành động. 

Như vậy, những nhân chứng trong vụ án mạng không đơn thuần vô cảm như ta đánh giá ban đầu, mà là họ chịu sự tác động của tâm lý đám đông, cho thấy những ảnh hưởng mạnh mẽ của cộng đồng lên quyết định của mỗi cá nhân. Khám phá ra sự thực trong mỗi tình huống như trên chính là chức năng và nhiệm vụ của Tâm lý học xã hội. 


Lời kết từ Fonos

Vừa rồi là 3 nội dung nổi bật của Tâm Lý Học Trong Nháy Mắt - Tập 2: Tâm Lý Học Xã Hội, được Fonos chọn lọc để gửi đến bạn. 

Cuốn sách bao gồm các kiến thức chung cơ bản về tâm lý học. Với ngôn ngữ dễ hiểu và minh họa sinh động, hi vọng nó sẽ giúp bạn ghi nhớ và áp dụng kiến thức tâm lý một cách dễ dàng, gợi cảm hứng để tìm hiểu thêm về lĩnh vực lý thú này.   
Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Tâm Lý Học Trong Nháy Mắt - Tập 2 trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ nhất: Những khái niệm cơ bản.

Trước khi đi vào luận giải những xúc cảm thường thấy ở con người trong những mối quan hệ xã hội, chúng ta hãy cùng làm quen với một số định nghĩa nền tảng. 4 khái niệm lớn bao gồm:
- Một là quan niệm bản thân
- Hai là danh tính xã hội 
- Ba là “stereotype” (thường được gọi là “khuôn mẫu”)
- Và bốn là chuẩn mực xã hội

“Quan niệm bản thân” là một thuật ngữ chung được dùng để chỉ cách một cá nhân nghĩ, đánh giá và nhìn nhận bản thân mình. Sự phát triển của một quan niệm bản thân có hai khía cạnh: đó là Sự tồn tại của bản thân và Cái tôi xác thực. Chúng ta bắt đầu nhận thức được sự tồn tại của bản thân từ khá sớm, khoảng 2 - 3 tháng sau khi sinh. Khi một đứa bé được khoảng 18 tháng tuổi, nếu chúng ta chấm một chấm đỏ trên trán của bé và cho bé soi gương, thì đứa bé sẽ sờ lên trán mình chứ không sờ lên gương như lúc trước nữa - đây là biểu hiện của cái tôi xác thực. Chính hai yếu tố này làm nên quan niệm bản thân, hình thành một tập hợp những niềm tin về bản tính, phẩm chất và hành vi điển hình ở một người. Và từ tập hợp những niềm tin này, chúng ta sẽ xác định được danh tính xã hội của mình trong cộng đồng.

“Danh tính xã hội” là ý thức của mỗi người về bản thân họ trong xã hội, là tổng hợp của những nhóm xã hội mà một người là thành viên dựa trên những đặc điểm giống nhau trong một cộng đồng. Ví dụ, chúng ta có thể tự định danh mình qua việc so sánh màu da, đức tin hay dân tộc. Quá trình hình thành “danh tính xã hội” gồm 3 bước: bước 1 là phân loại xã hội, bước 2 là định danh xã hội và bước 3 là so sánh xã hội. 

Ở giai đoạn phân loại xã hội, chúng ta thường phân loại đồ vật và con người thành nhiều nhóm để có thể hiểu và nhận biết tốt hơn. Ví dụ chúng ta có nhiều nhóm xã hội khác nhau như người châu Á, châu Mỹ hay nhóm nghệ sĩ, nhóm tuổi teen,… Chính ở giai đoạn này, “stereotype” bắt đầu hình thành. “Stereotype” thường được dịch là “khuôn mẫu”, là một tập hợp các quan niệm, ý kiến, niềm tin hoặc biểu tượng có tính chất rập khuôn, đơn giản hóa đặc điểm của một nhóm người, làm sai lệch nhìn nhận về họ. Ví dụ, phụ nữ thường bị coi là yếu đuối và nói nhiều, những người béo thì thường bị cho là lười biếng… Đến bước thứ 3 là so sánh xã hội, “stereotype” có xu hướng phát triển thành định kiến và phân biệt đối xử khi chúng ta so sánh hội nhóm của mình với những hội nhóm khác. Ví dụ những người khỏe mạnh thường có xu hướng xa lánh hoặc khinh thường những người nhiễm HIV. 

Khái niệm lớn thứ 4 - “chuẩn mực xã hội” - là những lề thói và tập tục bất thành văn về việc cư xử trong một cộng đồng. Ví dụ như thói quen chào hỏi người lớn tuổi, giữ tôn nghiêm nơi đình chùa hoặc thái độ ủng hộ cộng đồng LGBT... Chuẩn mực xã hội không được quy định bằng văn bản, mà con người tự nhận thức về hành vi cư xử của mọi người trong cộng đồng, từ đó bắt chước theo, rồi dần dà trở thành thói quen suốt đời. Trong suốt lịch sử phát triển của loài người, chuẩn mực xã hội biến đổi liên tục, ví dụ như loại bỏ hủ tục tảo hôn hoặc phụ nữ dần dần đạt được quyền bình đẳng trong hôn nhân và sự nghiệp. Đây là một đề tài nghiên cứu hết sức thú vị trong Tâm lý học xã hội, thể hiện cách tư duy con người tiến triển cùng thời đại. 


Tiếp nối tập 1 - Nhập Môn Tâm Lý Học thuộc bộ sách Tâm Lý Học Trong Nháy Mắt, chúng ta cùng tìm hiểu một lĩnh vực có tính ứng dụng cao trong cuộc sống - Tâm Lý Học Xã Hội. Một số vấn đề quen thuộc mà Tâm lý học xã hội được sử dụng để nghiên cứu gồm có: định kiến, bắt nạt, các hoạt động tội phạm, các vấn đề sức khỏe cộng đồng (như HIV và AIDS), bạo lực gia đình… Cuốn sách này sẽ giúp bạn phân tích, giải thích, thậm chí dự đoán các tình huống xã hội này. 

Tâm Lý Học Trong Nháy Mắt - Tập 2

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu