Phần tiếp theo của tập 2 viết về thí nghiệm nhà tù Stanford kể lại chi tiết nghiên cứu về sự biến đổi của các sinh viên đại học khi họ được phân công ngẫu nhiên đóng vai tù nhân hoặc cai ngục trong một nhà tù giả. Chúng ta cũng sẽ vượt ra ngoài môi trường thí nghiệm để tìm hiểu về hiệu ứng Lucifer trong thực tế, đặc biệt là câu chuyện về những vụ ngược đãi và tra tấn khủng khiếp các tù nhân tại nhà ngục Abu Ghraib, Iraq, từ đó đưa ra kết luận về nguyên nhân dẫn đến hành vi tàn bạo ở những con người bình thường. Hành trình khắc nghiệt đào sâu đến tận cùng bóng tối sẽ kết thúc trong chương cuối cùng. Khi đó, ta tìm hiểu một số thông tin tích cực về bản chất con người, về những gì mà mỗi cá nhân có thể làm để đương đầu với sức mạnh của hoàn cảnh và hệ thống. Trong tất cả những nghiên cứu và các ví dụ thực tế, luôn có một số cá nhân phản kháng và không chịu khuất phục trước cám dỗ. Thứ giúp họ thoát khỏi cái ác không phải là bản tính thiện lành bẩm sinh, mà do hiểu biết của họ (dẫu còn khá bản năng) về các chiến thuật phản kháng về mặt tinh thần và xã hội. Cuốn sách cung cấp một số chiến thuật có thể giúp mọi người chống lại những ảnh hưởng xã hội không mong muốn, dựa trên sự kết hợp giữa kinh nghiệm của tác giả cùng các cộng sự trong chuyên ngành tâm lý xã hội. Trái ngược với “sự tầm thường của cái ác” - lý thuyết cho rằng những người bình thường đều có thể suy đồi và trở nên tàn ác, tác giả Zimbardo đặt ra thuật ngữ “sự tầm thường của chủ nghĩa anh hùng” để nói rằng mỗi chúng ta đều có thể trở thành anh hùng. Ông kêu gọi đề cao những phần tốt đẹp nhất trong bản chất con người, vượt lên trên những áp lực mạnh mẽ của hoàn cảnh và hệ thống như một lời khẳng định rằng, phẩm giá con người đủ khả năng để chống lại cái ác.
Xem thêmGiới Thiệu
Philip George Zimbardo (sinh ngày 23/03/1933 tại New York, Mỹ – mất ngày 14/10/2024 tại San Francisco, Mỹ) là nhà tâm lý học xã hội, giáo sư và tác giả người Mỹ. Ông từng giảng dạy tại Đại học Yale, Đại học New York, Đại học Columbia và Đại học Stanford. Zimbardo nổi tiếng nhất với Thí nghiệm Nhà tù Stanford năm 1971, nghiên cứu ảnh hưởng của vai trò xã hội, quyền lực và hoàn cảnh đến hành vi con người. Ông cũng nghiên cứu ý thức về thời gian, sự nhút nhát, thuyết phục, bạo lực và chủ nghĩa anh hùng, đồng thời là tác giả các sách "The Lucifer Effect" và "The Time Paradox".
Sách nói (2)
Ngay cả những người bình thường nhất cũng có thể gây nên những hành vi tàn bạo vượt ngoài luân lý. Hiệu Ứng Lucifer - được đặt tên theo Đại Thiên thần được Chúa yêu quý nhưng đã trở nên sa ngã, bị giáng xuống Địa ngục và trở thành Quỷ Satan - giải thích về lý do và cách thức mà mỗi chúng ta đều có thể trở thành những tội phạm tàn nhẫn. Cuốn sách là bản tường thuật chân thực và chi tiết nhất về thí nghiệm nhà tù Stanford kinh điển do Philip Zimbardo chủ trì thực hiện, cùng phân tích nhiều nghiên cứu tâm lý xã hội gây sốc khác và nhìn lại những câu chuyện thực tế kinh hoàng mãi mãi in dấu trong lịch sử. Hiệu Ứng Lucifer mở đầu bằng một chương phác thảo sự biến đổi của tính cách con người, về những người tốt và lương thiện bỗng quay sang thực hiện những hành vi xấu xa, thậm chí là những điều độc ác và khủng khiếp. Chương sách đặt ra câu hỏi: Chúng ta thực sự hiểu rõ mình đến mức nào? Chúng ta có thể tự tin đến đâu khi dự đoán những gì mình sẽ làm hoặc không làm trong những tình huống mà bản thân chưa từng gặp phải? Liệu chúng ta có giống như thiên thần mà Chúa yêu mến - Lucifer, bị cám dỗ và làm những điều không tưởng với người khác hay không? Cuốn sách sẽ khiến chúng ta phải có cái nhìn khác về bản chất con người. Lằn ranh thiện - ác không rõ ràng như ta vẫn tưởng. Nhưng bằng cách hiểu được những yếu tố tâm lý chi phối tâm trí và hành vi trong những bối cảnh cụ thể, con người hoàn toàn có khả năng rèn luyện để giữ mình trước những cám dỗ của cái ác và sự phi nghĩa, thậm chí có thể dũng cảm đứng lên đấu tranh, thực hiện những hành động anh hùng vì những giá trị nhân đạo vĩnh cửu.
Xem thêm