Vũ Trọng Phụng

Văn học tiếng Việt nửa đầu thế kỷ XX chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ, phong phú, nở rộ của thể loại văn xuôi tự sự . Nhắc đến những tác phẩm văn xuôi tiêu biểu của thời kỳ này, không thể bỏ qua một đại diện nổi bật, tiểu thuyết Giông Tố của “ông vua phóng sự đất Bắc” Vũ Trọng Phụng. So với các tác phẩm tự sự Việt Nam cùng thời, Giông tố của Vũ Trọng Phụng được giới phê bình đánh giá là vượt trội cả về chiều rộng và chiều sâu của sự khái quát. Người ta thấy ở đây bức tranh xã hội Việt Nam giữa những năm 1930 với khá nhiều nhân vật thuộc nhiều tầng lớp khác nhau, từ thôn quê đến thành thị, từ giới quan lại của Pháp và của triều Nguyễn cấp tỉnh cấp huyện đến đám cường hào làng xã, từ giới công thương gia đến giới nhà báo, cho đến các tầng lớp dân nghèo ở thôn quê và đô thị. Ngòi bút nhà văn phản ánh một cách trung thực tình trạng bất công, bất bình đẳng sâu sắc giữa người với người trong xã hội Việt đương thời, tố cáo sự chà đạp lên số phận, nhân phẩm người nghèo của những thế lực có tiền có quyền, vạch rõ tình trạng tha hóa con người đang diễn ra hầu như phổ quát ở mọi tầng lớp.

Văn học Việt Nam thời xưa có nhiều tác phẩm có giá trị to lớn về mặt nhân văn và nghệ thuật, đã được công nhận và chứng thực qua thời gian. Bộ sách Việt Nam Danh Tác tập hợp loạt tác phẩm nổi bật của văn học Việt Nam như: Số Đỏ (Vũ Trọng Phụng), Việc Làng (Ngô Tất Tố), Gió Đầu Mùa, Miếng Ngon Hà Nội (Vũ Bằng), Vang Bóng Một Thời (Nguyễn Tuân)... Trích đoạn: “- Tôi không muốn lấy cái người ấy, vì nếu tôi lấy hắn, chắc hắn sẽ mọc sừng. Thí dụ một người như ông mà hỏi tôi thì còn nói gì! Đằng này hắn lại nhà quê, không biết yêu vợ như những người văn minh. Buồn lắm anh ạ. - Tôi phải làm gì?- Phải giả vờ chim tô, chúng ta giả vờ chim nhau, mê Cho hắn bỏ tôi, mình hiểu chưa? Ta giả vờ với nhau thôi mà! Tôi cần mang tiếng hư hỏng lắm mới được. - Thế sao nữa ạ? - Anh thì anh cũng phải mang tiếng là làm hại một đời tôi mới xong!”

Số đỏ là cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Vũ Trọng Phụng, và cũng là tác phẩm nổi tiếng được người đọc bao thế hệ yêu thích. Anh chàng “Xuân Tóc Đỏ” cũng trở thành một nhân vật “kinh điển” “ai cũng biết” khi nhắc đến văn học Việt Nam. Từ một người mồ côi, không cha không mẹ, không nhà không cửa, không học thức… một bước trở thành anh hùng dân tộc, một ông đốc tờ, một người giữ vai trò quan trọng trong xã hội “Âu hóa”. Câu chuyện cuộc đời Xuân đã khiến người đọc rất khoái chí, cười ra nước mắt, và cũng cười để ngậm ngùi, để chua xót cho sự tha hóa, đua đòi một thời của xã hội cũ. Cuốn tiểu thuyết có 20 phần, mỗi phần đều có đặt tên đại ý cho nội dung phần đó. Đọc lại Số đỏ để cười lại cùng cái cười của cố nhân, và cũng soi lại cuộc đời của hiện tại để sống đúng hơn, đẹp hơn. Số đỏ là một trong những tác phẩm mà Sống (Thương hiệu sách Tác giả Việt) đặc biệt tuyển chọn để đưa vào Tủ sách Khuê Văn – tủ sách gồm những áng văn trác tuyệt được ví như những vì tinh tú trong nền văn học Việt Nam.