Michael Lewis

Tổng quan

Từ năm 2002 đến 2008, thị trường tài chính của hầu hết các nước thế giới chứng kiến sự phát triển không kiểm soát của tín dụng giá rẻ. Michael Lewis cho rằng: đây không chỉ là một hiện tượng tài chính đơn thuần, mà nó còn mang theo những hệ quả về mặt kinh tế - xã hội.

Trong “cơn sóng thần của tín dụng giá rẻ”, một số quốc gia đã bộc lộ những khía cạnh mà bình thường họ không thể hiện ra ngoài. Michael Lewis đã tổng kết: người Iceland không còn muốn đánh cá nữa, họ chỉ muốn làm chủ các ngân hàng đầu tư; người Đức thì muốn “trở nên Đức hơn nữa”, còn người Ireland thì chẳng còn muốn là mình.

Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung đặc sắc của cuốn sách Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia, được Fonos chọn lọc để chia sẻ đến bạn.

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, trong cuốn sách Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia, tác giả Michael Lewis không chỉ khắc họa tình thế chật vật của nhiều quốc gia châu Âu sau khủng hoảng kinh tế năm 2008, mà còn ngược dòng thời gian để tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình thế khó khăn của từng quốc gia. 

Với văn phong hài hước, pha trộn giữa thể loại du ký và kinh tế - tài chính, Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia sẽ là một cuốn sách phù hợp cho những ai muốn hiểu thêm về hậu quả của “cơn sóng thần tín dụng giá rẻ” đến các nước châu Âu đầu thế kỷ 21.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 2: Hy Lạp - quốc gia “nợ như chúa Chổm”.

Hy Lạp - “con nợ” lớn nhất của châu Âu những năm đầu thế kỷ 21 - có một cách xử lý khủng hoảng nợ rất độc đáo. Thay vì tính toán chính xác khoản nợ để phấn đấu trả hết, chính phủ Hy Lạp lại không quan tâm khoản nợ của họ lớn bao nhiêu. Khi bắt đầu gia nhập khối đồng tiền chung euro, quốc gia này còn mạnh tay xóa sạch những khoản nợ lớn nhất ra khỏi sổ sách để đáp ứng các nhu cầu về thâm hụt ngân sách của Liên minh châu Âu. Theo ước tính sơ bộ, tổng số tiền chính phủ Hy Lạp nợ nước ngoài trong giai đoạn này là 400 tỷ đô-la Mỹ, chưa kể số tiền nợ lương của người dân là 800 tỷ đô-la. Vị chi, mỗi người lao động Hy Lạp phải gánh trên vai số nợ tương đương 250.000 đô-la Mỹ - một con số nằm ngoài khả năng chi trả của bất cứ ai.

Nguyên nhân chính dẫn đến thảm kịch vỡ nợ của Hy Lạp là thái độ và hành động của chính phủ nước này. Trong những năm đầu của thế kỷ 21, hệ thống ngân hàng của Hoa Kỳ lao đao vì cho những người dân chưa đủ điểm tín dụng vay tiền, còn hệ thống ngân hàng của Hy Lạp lao đao vì cho chính phủ của nước họ vay. Theo ước tính, chính phủ Hy Lạp đã “vay” các ngân hàng trong nước tận 30 tỷ euro và biển thủ luôn số tiền này, khiến các ngân hàng này “sống dở chết dở”.

Hệ thống thu thuế chậm chạp và thiếu tính sát sao của Hy Lạp lại càng đẩy nước này xuống gần hơn với bờ vực nợ nần. Ví dụ, vì nước này không có luật đăng ký quyền sử dụng đất, nên người dân thường “giấu” tài sản của họ vào bất động sản. Hệ quả là nhà nước không thể thu thuế của những người này. Trốn thuế và chậm trả thuế là những việc xảy ra quá nhiều ở Hy Lạp, nhưng cơ quan thanh tra thuế và tòa án lại lơ là trong việc xử lý. Tất cả những yếu tố trên đã đẩy quốc gia này tới tình trạng gần vỡ nợ vào năm 2011 và chính thức công bố vỡ nợ vào năm 2015.

Nội dung thứ nhất: Iceland - từ đỉnh cao xuống vực sâu.

Iceland là một trường hợp rất đặc biệt trong làn sóng vỡ nợ của các quốc gia châu Âu sau khủng hoảng kinh tế năm 2008. Trước cuộc khủng hoảng, nền kinh tế cũng như hệ thống ngân hàng của quốc gia này phát triển cực kỳ mạnh mẽ. Vào năm 2003, các ngân hàng ở Iceland chỉ nắm giữ khoảng vài tỷ đô-la Mỹ, nhưng đến giai đoạn 2006-2007, khối tài sản này đã lên tới tận 150 tỷ đô-la. Nhiều chuyên gia đã nhận định, sự phát triển của nền ngân hàng tại Iceland trong giai đoạn này là nhanh nhất trong lịch sử nhân loại.

Trong giai đoạn 2006-2007, nền kinh tế của Iceland cũng “thăng hoa” nhờ sự lên giá của đồng nội tệ krona so với các đồng tiền khác. Nhưng cũng chính từ đây, Iceland đã mắc một sai lầm cực kỳ nghiêm trọng. Người dân lũ lượt đi vay bằng đồng ngoại tệ để chi tiêu, do các khoản vay ngoại tệ có lãi suất thấp hơn đồng krona. Còn các ngân hàng đầu tư của Iceland thì lại nghe theo lời thuyết phục của những “ông lớn tài chính” của Mỹ như Morgan Stanley và Goldman Sachs: họ cho các doanh nghiệp vay vốn làm ăn bằng ngoại tệ.

Các chuyên gia kinh tế trên thế giới khi đó đã nhận ra ngay được hệ quả của vấn nạn ngoại tệ này, và bày tỏ sự quan ngại về tình hình kinh tế của Iceland. Đại diện của ngân hàng Danske của Đan Mạch vào năm 2006 đã cảnh báo người dân và doanh nghiệp nước này không nên đầu tư vào Iceland, bởi sự phát triển quá nhanh của lĩnh vực tài chính - ngân hàng của Iceland rất đáng ngờ. Khi đó, chính phủ Iceland đã lên tiếng bác bỏ báo cáo này và cho rằng Đan Mạch chỉ đang “ghen tị”.

Tuy vậy, khi khủng hoảng kinh tế năm 2008 nổ ra và bong bóng kinh tế vỡ tung, Iceland đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề. Ước tính các ngân hàng của quốc gia này đã mất 100 tỷ đô-la Mỹ chỉ trong một thời gian ngắn. Nếu chia theo đầu người, mỗi người dân Iceland phải gánh số nợ tương đương 330.000 đô-la Mỹ. Chỉ trong 5 năm, nền tài chính - ngân hàng và nền kinh tế của Iceland đã lên đỉnh cao rồi rơi xuống vực sâu - cái giá quá đắt cho một sai lầm.

Nội dung thứ 3: Đức - “chủ nợ” lớn nhất của châu Âu.

Đức là một trong số ít những quốc gia châu Âu vẫn còn đứng vững sau “cơn sóng thần” khủng hoảng kinh tế năm 2008. Bằng nhiều lý do khác nhau, quốc gia này bắt buộc phải cứu lấy những người láng giềng trong khối đồng tiền chung châu Âu, dù không cam tâm chút nào. Trước đây, Đức chỉ nhận lời gia nhập khối này do tin vào lời hứa rằng họ sẽ không bao giờ phải giải cứu nền kinh tế của bất cứ quốc gia nào trong khối. Hơn nữa, Đức cũng chấp hành rất nghiêm chỉnh quy định của Ngân hàng Trung ương Châu Âu về việc không chấp nhận trái phiếu thế chấp của bất kỳ chính phủ nào bị Hoa Kỳ liệt vào danh sách “đang vỡ nợ”.

Tuy nhiên, với tư cách là một thành viên EU, Đức cũng không thể “khoanh tay đứng nhìn” khi các quốc gia khác rơi vào khủng hoảng. Nếu như Hy Lạp vỡ nợ, không những hệ thống ngân hàng của nước này sụp đổ, mà các ngân hàng khác trong khối EU cũng có khả năng lao đao theo. Vậy nên, dù không có niềm tin rằng Hy Lạp có thể giải quyết được vấn đề tham nhũng và thuế má - căn nguyên của cuộc khủng hoảng, nhưng Đức vẫn phải giúp. Đức không những chi tiền mà còn yêu cầu Hy Lạp (và những quốc gia “con nợ” khác) phải áp dụng những chính sách tài khóa theo kiểu của Đức để không làm vấn đề tệ thêm.

Tuy vậy, Đức cũng không hẳn là “người hùng” dang tay giải cứu các quốc gia châu Âu khỏi vỡ nợ trong cuộc khủng hoảng kinh tế 2008. Đức cũng đã gián tiếp gây ra tình trạng nợ nần chồng chất cho một số quốc gia như Ireland và Iceland, bằng cách cho họ vay số trái phiếu chất lượng thấp trị giá 200 tỷ đô-la Mỹ. Nhiều chuyên gia cho rằng, không phải là Đức chi tiền viện trợ để cứu hệ thống ngân hàng của Ireland hay Iceland, mà Đức chỉ đang “ngụy trang” cho khoản vay sai lầm kia mà thôi. Vì thế, cho tới nay, vai trò của Đức trong việc giải quyết hậu quả của bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ của châu Âu sau khủng hoảng kinh tế 2008 vẫn được cho là khá phức tạp. 

Trong khi châu  u đang vật lộn với việc thu dọn “đống đổ nát” và xây dựng lại nền kinh tế sau khủng hoảng năm 2008, nhà báo Michael Lewis bắt đầu lật lại lịch sử để tìm hiểu căn nguyên của cuộc khủng hoảng. Chuyến du hành tới Iceland, Hy Lạp, Ireland và Đức của Lewis hé lộ những chi tiết thú vị về hành động và vai trò của một số nước châu  u trong việc tạo ra và đối phó với khủng hoảng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia đầu thế kỷ 21.

Michael Lewis sinh năm 1960, là nhà báo và tác giả sách người Mỹ. Ông được công chúng biết đến rộng rãi với những tác phẩm về chủ đề kinh tế hành vi và khủng hoảng kinh tế, như Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia, Trò Bịp Trên Phố Wall, Logic Của Tâm Trí… Các tác phẩm của ông đã nhiều lần thắng giải thưởng sách hay hằng năm của tờ Los Angeles Times và cũng được vinh danh trong danh sách tác phẩm bán chạy nhất do tờ New York Times bình chọn.

Bong Bóng Kinh Tế Và Làn Sóng Vỡ Nợ Quốc Gia

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu