Song Hong Bing

Tổng quan

Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần 4: Siêu Cường Về Tài Chính - Tham Vọng Về Đồng Tiền Chung Châu Á nói về bối cảnh và nhu cầu toàn cầu hoá của Trung Quốc về tiền tệ. Phần đầu của cuốn sách nói về sự lên xuống, hoán đổi vị trí cho nhau giữa đồng đô la, đồng bảng Anh, đồng Franc và vàng, bạc. Phần sau là nói về cuộc viễn chinh của Trung Quốc trong việc xác lập vị thế của mình ở Châu Á. Cuộc viễn chính đó có khả năng khiến cả châu Á đoàn kết lại thành một khối thống nhất, và đó sẽ là cách mà Trung Quốc chuyển đổi thành công vị thế của mình trong cuộc chiến tranh về tiền tệ. 

Mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần 4: Siêu Cường Về Tài Chính - Tham Vọng Về Đồng Tiền Chung Châu Á 


Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến! Bạn vừa nghe xong Tóm tắt sách Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần 4. Cuốn sách đã cho chúng ta thấy cuộc chiến đầy cam go và khốc liệt của các siêu cường trong công cuộc giành vị thế đứng đầu nền kinh tế với mục tiêu biến đơn vị tiền tệ của mình thành đồng tiền chung cho thế giới.

Tác giả viết: “Vấn đề nằm ở chỗ, nếu một châu Á đoàn kết có thể bảo vệ được các lợi ích căn bản của Trung Quốc thì dù con đường này có khó khăn đến đâu, nó cũng đáng để Trung Quốc nỗ lực”.

Chính vì vậy mà công cuộc toàn cầu hoá của Trung Quốc không phải nằm ở thị trường Âu Mỹ mà chính là châu Á. Trung Quốc cần phải xác lập vị thế của mình ở châu Á và đoàn kết cả châu Á lại thành một khối. Có như vậy thì đồng tiền chung châu Á mới có cơ hội đứng ra cạnh tranh với đồng đô la và đồng euro trên trường quốc tế, để có thể làm nên “thế chân vạc”, với hai chân còn lại được nắm giữ bởi Mỹ và châu Âu.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần IV. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Nội dung thứ 2: Phương Đông bừng sáng và cuộc đọ sức trong nền công nghiệp hoá giữa Trung - Nhật.

Trong bản đồ kinh tế thế giới những năm 1950, cục diện căn bản mang tình thái “kiềng ba chân” giữa Mỹ, châu Âu và châu Á đã dần hình thành. Khó khăn của Mỹ nằm ở nền kinh tế, khủng hoảng của châu Âu nằm ở chính trị, còn vấn đề của châu Á thì nằm ở lịch sử.

Trung Quốc và Nhật Bản giai đoạn này cũng giống như Đức và Pháp, có mối quan hệ “oan gia” trong quá khứ và “thân gia” trong hiện tại. Trong cuộc đua kinh tế kéo dài suốt 60 năm sau khi kết thúc chiến tranh, Nhật Bản dẫn đầu hiệp 1 còn Trung Quốc dần dần phát huy sức mạnh trong hiệp 2. Cuộc đua này là màn tỉ thí ngang tài ngang sức. 

Trung Quốc nhận được viện trợ trị giá 6,6 tỷ rúp từ Liên Xô, tương đương 1,65 tỷ đô la. Số tiền này đã vượt quá tổng số viện trợ mà Mỹ dành cho Đức theo kế hoạch Marshall, đó là 1,45 tỷ đô la. Ngoài ra, dưới sự lãnh đạo của Liên Xô, các nước Đông  u đã viện trợ trang thiết bị kỹ thuật cho Trung Quốc với tổng giá trị là 3,08 tỷ rúp. Tổng số vốn nguyên bản phục vụ cho công cuộc công nghiệp hóa của Trung Quốc lên đến 2,4 tỷ đô la từ các nước Xã hội Chủ nghĩa. Trung Quốc bắt đầu xây dựng đất nước với 156 dự án công nghiệp trọng điểm mang tính quy mô lớn. Hành động này mở đầu cho quá trình công nghiệp hoá toàn diện. Trong lúc đó, Nhật Bản cũng bắt đầu công cuộc phục hưng có phần gian nan với sự giúp đỡ trực tiếp và gián tiếp của Mỹ với số tiền viện trợ khoảng 4,1 tỷ đô la. 

Nhật Bản bắt đầu quá trình công nghiệp hoá từ rất sớm và chỉ trong một thời gian ngắn, cả nhân lực lẫn công nghệ đều vượt xa Trung Quốc. Thế nhưng sau chiến tranh, chính phủ Nhật lại mất vai trò lãnh đạo chính trị và kinh tế, công nghiệp và ngoại thương nước này vẫn oằn mình khó khăn trong công cuộc hồi phục. Còn Trung Quốc tuy có xuất phát điểm thấp, nhưng với sự hỗ trợ vô cùng lớn từ Liên Xô, về cả tài chính và nhân lực, đã kéo gần hơn khoảng cách giữa nền kinh tế Trung Quốc và thế giới vào những năm 1950. Trên mảnh đất Trung Quốc, công nghiệp hoá đã không còn là giấc mơ xa vời, mà đã là hiện thực đang cất cánh!


Nội dung thứ 3: Thời đại chiến quốc - “Đồng tiền chung châu Á” đang dần dần lộ diện

Năm 2009, nhà sử học tài chính nổi tiếng người Anh - Neil Ferguson là người đặt ra thuật ngữ “Chimerica” (ghép từ chữ “China” và “America” trong cuốn sách Sự Trỗi Dậy Của Tiền Tệ đề chỉ mối quan hệ “hôn nhân” kinh tế giữa Trung Quốc và Mỹ). Khi người dân Trung Quốc đang phải tiết kiệm từng đồng, thì người Mỹ đang thỏa sức tiêu dùng. Vì tiêu xài thỏa sức nên Người Mỹ cần nguồn hàng hóa được nhập khẩu từ Trung Quốc, và việc này giúp làm giảm tỷ lệ lạm phát của Mỹ. Đồng thời, việc người Trung Quốc sống tiết kiệm làm giảm lãi suất của Mỹ, và sức lao động dồi dào của nước này cũng làm giảm chi phí sản xuất. Kết quả là: “Chimerica” vô cùng thịnh vượng.

Trong suốt 10 năm, từ 2001 đến 2011, Trung Quốc làm, Mỹ hưởng thụ; Trung Quốc tiết kiệm, Mỹ tiêu dùng. Đây là điều kiện tiên quyết để Mỹ chấp nhận nhẫn nhịn trước sự thịnh vượng của nền kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên, thập niên tiếp ngay sau đó sẽ không thuận lợi như vậy. Mỹ sẽ phải đối diện với sự chồng chéo cao độ của ba chu kỳ: một là, giảm đòn bẩy tài chính; hai là, dân số già dẫn đến tiêu dùng suy giảm, và cuối cùng là nút thắt trong việc cải thiện năng suất không được tháo gỡ. Ba chu kỳ này cho chúng ta thấy chắc chắn một điều rằng nền kinh tế của Mỹ sẽ rơi vào suy thoái dài hạn.

Sự phá sản của mô hình kinh tế dựa vào nợ nần của Mỹ cũng khiến cho tình trạng ở châu Âu và Nhật Bản không hề khả quan. Việc suy thoái kéo dài ở các nước phát triển cũng khiến cho nền kinh tế Trung Quốc lao đao khi nước này chọn mô hình kinh tế theo định hướng xuất khẩu bởi đồng nhân dân tệ ngày càng tăng giá. Chính vì vậy Trung Quốc buộc phải tiến hành chuyển đổi kinh tế nếu muốn trụ vững. Việc nghiêng vào quốc nội và bớt tiết kiệm lại sẽ làm suy giảm mối quan hệ “hôn nhân” Trung - Mỹ, và tất nhiên, giá trị lợi dụng của Trung Quốc đối với Mỹ cũng dần mất đi. 

Kinh tế Mỹ ngày càng trì trệ. Còn nền kinh tế Trung Quốc thì ngày càng khởi sắc. Năm 2011, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ khi đó là Hillary Rodham Clinton gọi khoảng thời gian tiếp theo là “Thế kỷ Thái Bình Dương của Mỹ”. Bà cho rằng tương lai chính trị Mỹ sẽ phải phụ thuộc vào khu vực châu Á, và thời kỳ chiến quốc của đô la Mỹ, Euro và đô la châu Á đã đến hồi quyết liệt. Giữa lúc Mỹ đang yếu thế, thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc đang ngày một vươn lên thì đồng tiền nào sẽ thống lĩnh nền kinh tế thị trường? 

Đương nhiên, đế chế đô la Mỹ sẽ không chịu khoanh tay đứng nhìn lãnh thổ của mình sụp đổ. Nếu đồng đô la Mỹ rơi vào bước đường cùng thì đồng tiền thế giới mà Mỹ đã chuẩn bị từ lâu là Quyền rút vốn đặc biệt - tức SDR của IFM. Và trong rổ tiền tệ SDR không có đồng nhân dân tệ. Trung Quốc phải nhận định được rằng cục diện tiền tệ trên thế giới hiện nay không chỉ liên quan đến số phận tương lai của đồng nhân dân tệ, mà còn quyết định đến số phận của người Trung Quốc nói riêng và cả châu Á nói chung. Và nếu trong tương lai quả thực có một đồng tiền thống nhất thế giới thì châu Á phải chiếm được một chân trong cục diện, cân bằng quyền lực với Mỹ và châu Âu.


Nội dung thứ nhất: Tiêu diệt sự cát cứ của đồng bảng Anh.

Năm 1931, đồng bảng Anh thoát khỏi gông cùm của Bản vị Vàng, dựa vào “Hệ thống Ưu đãi Hoàng gia” để hình thành một thế lực hùng mạnh, trải dài từ Quần đảo Anh đến các nước chư hầu thuộc địa rộng lớn ở Châu Phi, Bắc Mỹ, châu Á và châu Đại Dương. Ngoài ra, nước Anh còn có các đối tác thương mại như Thuỵ Điển, Đan Mạch, Nam Mỹ, v.v. Nói chung, ảnh hưởng của Đồng bảng Anh có độ bao phủ rất rộng lớn, bao gồm những vùng lãnh thổ có dân số đông và nguồn tài nguyên vô cùng dồi dào. Điều này tạo ra một thách thức lớn đối với vị thế bá chủ thế giới của đồng đô la.

Kể từ sau Đại suy thoái, nước Mỹ “lực bất tòng tâm”, đành rời bỏ vị trí bá chủ thế giới. Nguyên nhân sâu xa mà nền kinh tế Mỹ phục hồi chậm là do Mỹ đã hiểu sai bản chất của cuộc khủng hoảng, và đã áp dụng sai biện pháp đối phó. Vì vậy, khi Tổng thống Roosevelt lên nắm quyền, ông đã phải đối mặt với các hậu quả từ sai lầm của các bậc “tiền bối”, với tỷ lệ thất nghiệp lên tới 13 triệu người trên tổng dân số vào năm 1933. Tình trạng này vẫn tiếp tục cho đến tận năm 1941.

Thế chiến thứ II cũng mang đến cơ hội tái khởi tuyệt vời cho đồng đô la Mỹ. Lý do là trong thế chiến, Mỹ đã cố tình làm suy yếu tiềm lực nền kinh tế của nước Anh. John Keynes, với tư cách là bộ não của nền kinh tế nước Anh, đã thay mặt Vương quốc đàm phán về các khoản vay sau chiến tranh. Người Mỹ đề xuất với Keynes rằng họ có thể cung cấp cho nước Anh hạn mức tín dụng 3,75 tỷ đô la, cộng với 1,25 tỷ đô la mà Canada có thể cung cấp, tổng cộng là 5 tỷ đô la. Nhưng kèm theo điều kiện là người Anh phải giải toả dự trữ ngoại tệ trước ngày 15 tháng 7 năm 1947. Keynes tự phụ cho rằng người Mỹ và Anh là anh em, là đồng minh nên ông đã tin tưởng vô điều kiện, không ngờ rằng mình đã rơi vào cái bẫy mà Mỹ giăng ra. 


Mỹ đã lật đổ Anh một cách ngoạn mục là nhờ “Chính sách Lend - Lease (nghĩa là Cho mượn - Cho thuê)”: Nếu mỗi lần viện trợ đều đi kèm với một điều kiện, Vương quốc Anh sẽ không thể tránh khỏi kết cục phải liên tục xin thêm viện trợ, và viện trợ này chỉ có thể nhận được bằng cách nước Anh phải tiếp tục tự hạ thấp và tự suy yếu”.

Cuối cùng, nhờ sự tàn phá của chiến tranh, sự trung lập ban đầu và nắm bắt thời cơ kịp thời mà đồng đô la Mỹ đã có được sức mạnh thực sự của tiền tệ thế giới thông qua triều đại Bretton Woods. 


Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần 4 tiếp tục trình bày cuộc chiến tranh giành bá quyền tài chính thế giới. Vào những năm 1930, cuộc đấu tranh của đồng đô la và đồng bảng Anh diễn ra gay gắt, tạo ra một khoảng trống quyền lực tài chính thế giới, làm trầm trọng thêm cuộc Đại suy thoái. Cuối cùng, Mỹ thành lập “Vương triều Bretton Woods”, để đồng đô la làm chủ. Trong khi đó mối quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Mỹ đang dần rạn nứt và tan rã. Để xác lập được vị thế của mình, Trung Quốc cần các nước Châu Á đoàn kết với nhau để có một cộng đồng vững mạnh và cùng chung một lợi ích; chỉ có một đồng tiền châu Á thống nhất thì mới có thể cạnh tranh với đồng đô-la và đồng euro trên trường quốc tế, để rồi cuối cùng hình thành nên “thế chân vạc” trong thị trường tiền thế giới.

Chiến Tranh Tiền Tệ - Phần 4: Siêu Cường Về Tài Chính - Tham Vọng Về Đồng Tiền Chung Châu Á

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu