Terry Deary

Tổng quan

Trong suốt chiều dài 3.000 năm lịch sử, Ai Cập đã trải qua 30 triều đại do người Ai Cập thống trị, và 2 triều đại do người Hy Lạp nắm quyền, trước khi rơi vào tay La Mã, rồi Ả Rập. Nhắc đến Ai Cập là nhắc đến các Kim Tự Tháp đồ sộ, những xác ướp kỳ bí và đủ kiểu thần linh.

Quyển sách Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng trình bày các thông tin về Ai Cập cổ đại khá chi tiết, bằng giọng văn kể chuyện hóm hỉnh, thân tình, khiến độc giả dễ dàng chìm đắm vào thế giới Ai Cập cổ xưa. 

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng, được Fonos chọn lọc chia sẻ đến bạn.

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng. Bằng lời văn gần gũi, dí dỏm, tác phẩm mở ra cho độc giả cánh cổng bước vào thế giới Ai Cập huyền bí. Qua đó, độc giả sẽ hiểu hơn về đời sống Ai Cập xưa kia, góp phần nâng cao kiến thức văn hóa - lịch sử thế giới.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ nhất: Ai Cập cổ thành lập – cảm giác làm Pharaoh ra sao?

Xưa thật là xưa, dọc bờ sông Nile đã có người cư ngụ, tụ tập thành nhiều khu dân cư. Mỗi khu dân cư lại có một thủ lĩnh cai trị. Các thủ lĩnh xâm lược đất đai của nhau, lập ra các vương quốc nhỏ, rồi lại tiếp tục chinh chiến. Qua nhiều năm, nơi đây chỉ còn lại 2 vị vua hùng mạnh nhất là vua Thượng Ai Cập và vua Hạ Ai Cập. Vào khoảng năm 3200 Trước Công Nguyên, vua Menes của Thượng Ai Cập đã đánh bại Hạ Ai Cập, thống nhất vùng đất này. Ông lập ra vương quốc Ai Cập mà ngày nay chúng ta gọi là Ai Cập cổ đại.

Nào, bây giờ hãy tưởng tượng bạn là vua Ai Cập. Khoan mừng vội, bạn có hàng tá nghĩa vụ phải làm đấy. Bạn không chỉ là vua, mà bạn còn đóng vai trò là người đứng đầu tôn giáo. Mỗi sáng, bạn phải thức dậy sớm để tổ chức hiến tế, thỉnh mặt trời mọc. Mỗi năm, bạn cũng phải thực hiện nghi lễ trang trọng nhằm ra lệnh cho sông Nile dâng nước tràn bờ, mang phù sa cho đất đai, giúp mùa màng bội thu. Chưa hết, sau 30 năm cầm quyền, bạn phải tham gia… chạy đua vào ngày lễ thần Set. Mục đích là để chứng minh sự khỏe mạnh, dẻo dai của mình. 

Vua Ai Cập được coi là con trai của thần mặt trời Re, vì vậy các pharaoh thường là nam, ít khi là nữ. Tuy nhiên, phụ nữ cũng có thể trở thành vua, với điều kiện cô ấy phải đóng giả đàn ông bằng cách đeo râu, mặc quần áo nam giới. Và dù đã ngồi trên ngai vàng, cô ấy vẫn không được xưng là Nữ Hoàng! Hatshepsut là một vị nữ Pharaoh nổi tiếng, và suốt thời gian trị vì, bà đã phải tuân theo quy tắc trên. Cleopatra là ngoại lệ, có lẽ bởi bà sống sau Hatshepsut đến 1.500 năm, và bởi bà thật ra là người Hy Lạp, chứ không phải người Ai Cập.

Pharaoh là người quyền lực nhất trong xã hội Ai Cập. Dưới Pharaoh là tể tướng – người phải chăm lo đủ chuyện, từ đòi thuế đến xây dựng hệ thống thủy lợi, kiêm luôn vai trò quan tòa tối cao. Tiếp đến là tầng lớp Imakhu, tức là bạn bè và họ hàng của Pharaoh. Họ được giao cho các vị trí như đại sứ, thống đốc, người bảo vệ đồ trang sức… Sau đó là tầng lớp Normarch – những người chịu trách nhiệm giữ trật tự công cộng, hiệu triệu và tổ chức quân lính. Kế tiếp là các thư ký, các thầy tế, và thợ thủ công. Cuối cùng mới đến tầng lớp nông dân.

Nội dung thứ 3: Sắp xếp hành lý đi Vương Quốc Bên Kia – bỏ não lại, mang tim theo.

Người Ai Cập tin rằng người chết cần cơ thể để sống tiếp ở Vương Quốc Bên Kia. Vì vậy, khi chết, Pharaoh sẽ được ướp xác. Thật ra, đây không phải đặc quyền của riêng Pharaoh. Người giàu cũng chi tiền ướp xác, và sau này, ngay cả người nghèo cũng tiết kiệm tiền để được ướp xác khi qua đời. Người ta không chỉ ướp xác Pharaoh, mà còn ướp xác cả thú cưng của Pharaoh để chôn cùng. Các Pharaoh đầu tiên còn chôn theo cả người hầu. Việc họ tự nguyện hay bị bắt buộc chết theo vua vẫn còn là bí ẩn. Đến thời vị Pharaoh thứ 8 tên Ka’a, hủ tục khủng khiếp này mới kết thúc. 

Công việc ướp xác thường được tiến hành trong xưởng ướp xác – thường là một túp lều để thoáng khí. Não sẽ được vứt bỏ, sau đó hộp sọ được đổ đầy hỗn hợp thuốc muối và thạch cao. Dạ dày, gan, ruột và phổi được đặt vào từng chiếc bình riêng, chỉ duy nhất trái tim mới được để lại trong cơ thể. Phần khoang bụng rỗng sẽ được lấp đầy bằng nhựa cây, một số loại cỏ, rồi khâu kín lại. Tiếp đó, xác chết sẽ được ngâm trong dung dịch thuốc muối suốt 70 ngày, trước khi được rửa sạch và quấn lại bằng băng vải lanh. 

Người ta thường cho rằng Kim Tự Tháp chính là nơi an nghỉ cuối cùng của các xác ướp Pharaoh. Tuy nhiên, vẫn còn một số hoài nghi, đặc biệt là đối với Kim Tự Tháp Cheops Giza, vì người ta phát hiện vua Cheops không được chôn ở đây. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thiết khác nhau. Ví dụ, Kim Tự Tháp Cheops thực chất dùng để dự đoán tương lai, hoặc là đài thiên văn,… Tuy nhiên, có một sự thật là các Pharaoh đã phải chuyển từ mai táng trong Kim Tự Tháp sang trong hang đá kín khuất, để tránh nạn cướp mộ.

Trên thực tế, bọn cướp mộ đã xuất hiện từ thời cổ đại! Chỉ trong vòng vài trăm năm sau mai táng, các Kim Tự Tháp đã bị cướp phá. Chúng lập thành băng nhóm cỡ 7, 8 thành viên, cấu kết với một loạt người như quan chức địa phương, người canh mộ, các thầy tế,… Đôi khi, chính những thợ xây mộ là người cướp mộ. Các ngôi mộ còn nguyên vẹn đến thời đại của chúng ta là những ngôi mộ được xây kín trong núi đá, trong đó có mộ của vua Tutankhamun.  

Nội dung thứ 2: Sống ở Ai Cập cổ - trần như nhộng cũng chả ai để ý.

Nông dân chiếm đến 90% dân số Ai Cập cổ, nhưng đời họ mới cay đắng làm sao. Nông dân thời đó thực chất là nông nô. Địa chủ đếm nông dân như đếm gia súc vậy. Nhưng họ chỉ đếm nam thôi, không đếm nữ, vì phụ nữ bị xem là không có giá trị bằng lũ bò! Nếu nông dân làm việc không đủ chăm chỉ, họ sẽ bị đánh đập, thậm chí chặt một ngón tay hoặc một ngón chân. Mãi tới năm 2065 trước Công nguyên, điều kiện làm việc của nông dân mới cải thiện hơn. Mỗi gia đình được nhận đủ đất để nuôi sống bản thân, và con cháu trong nhà sẽ được thừa kế đất đó. 

Ở Ai Cập cổ đại, tiêu chuẩn “phụ nữ tốt” là nghe lời cha mẹ, và ngoan ngoãn lấy người mà cha mẹ hài lòng. Khi lấy chồng thì vâng lời chồng, và chia sẻ chồng với hàng tá phụ nữ khác. Cuối cùng, cô ta phải sinh được thật nhiều con, ít nhất phải 6 đến 7 đứa. Người vợ chính được xem là ngang hàng với chồng, và con trai đầu do người vợ chính sinh ra sẽ thừa kế gia tài khi cha qua đời. Phần lớn phụ nữ Ai Cập cổ lấy chồng từ khi mới 12 hoặc 13 tuổi, và việc họ chết vì nhiễm trùng trong lúc sinh con không phải là chuyện hiếm hoi.

Người Ai Cập cổ mặc rất ít quần áo. Đa phần trẻ em và người nghèo thậm chí chẳng mặc gì. Họ cũng thường cắt tóc rất ngắn. Tuy nhiên, người giàu khi tham dự lễ hội sẽ đội tóc giả, phía trên là chiếc cốc úp làm bằng nến trộn nước hoa. Phụ nữ Ai Cập cổ, cũng như phụ nữ ở mọi thời đại khác, đều thích làm đẹp. Họ thoa son làm từ oxit sắt đỏ, tô viền mắt bằng mascara màu xám đen làm từ quặng chì, và nhuộm đỏ lòng bàn tay, gót chân bằng Henna. Họ còn đánh phấn và tỉa lông mày bằng nhíp nữa.

Thời ấy, người Ai Cập đã biết ăn bánh mì. Thế nhưng, bánh mì lúc đó rất cứng, có thể mài mòn cả răng! Tuy vậy, món này rất phổ biến. Từ năm 2000 trước Công nguyên, Ai Cập cổ đã có cả tiệm bán bánh mì. Người Ai Cập cũng thích ăn các loại rau củ như dưa leo, cần tây, xà lách, hành, tỏi, cải xoong. Trái cây thì có dưa hấu, quả vả, lựu, chà là, anh đào, táo, lê. Thịt thì có thịt cừu, thịt dê, thịt bò, và thịt ngỗng. Người Ai Cập không ăn thịt heo, vì cho rằng heo rất bẩn. Về thức uống, người Ai Cập có bia lúa mạch. Đặc biệt, họ đã biết làm đồ ngọt từ năm 1600 trước Công nguyên.

Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng trình bày nhiều thông tin về Ai Cập cổ đại với giọng văn dí dỏm, giúp độc giả có thêm nhiều kiến thức thú vị về con người và quốc gia cổ xưa này.

Terry Deary sinh năm 1946, là tác giả người Anh, chuyên viết sách cho thiếu nhi. Ông đã ra mắt hơn 200 quyển sách, được dịch ra hơn 40 thứ tiếng, và đã bán được hơn 25 triệu bản trên toàn thế giới. Bạn đọc Việt Nam có thể biết đến ông qua các tác phẩm Người Hy Lạp Huyền Thoại, Người Ai Cập - Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng, La Mã Bại Xụi, Viking Hung Bạo, Thời Kỳ Đồ Đá - Hoang Dại Hơn Đá…

Người Ai Cập – Xác Ướp Cũng Phải Choáng Váng

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu