Nhà xuất bản Tri Thức

Từ Bờ Bên Kia được đánh giá là “tuyệt tác vĩ đại mang tính bút chiến”, “giọng điệu và nội dung của nó được truyền tải rõ ràng trong trích đoạn đặc trưng (và nổi tiếng), ở đó tác giả tuyên bố rằng không được bắt một thế hệ phải đóng vai trò đơn thuần là phương tiện cho hạnh phúc của những con cháu xa xôi của họ”. Những suy tưởng của Herzen trong tác phẩm xoay quanh các biến cố lịch sử quan trọng ở châu Âu năm 1848: cách mạng nổ ra ở hàng loạt các nước châu Âu như Pháp, Ý, Đức nhưng sau đó đều bị thất bại. Những biến cố đó đã ảnh hưởng sâu sắc đến Herzen cũng như toàn bộ phong trào cách mạng ở Nga, dẫn đến một khuynh hướng tìm kiếm một con đường riêng cho nước Nga. “Chúng ta không xây dựng, chúng ta đang đập vỡ, chúng ta không tuyên cáo mạc khải mới mà chỉ xóa bỏ sự dối trá xưa cũ. Con người đương đại, người dựng những cây cầu vĩ đại buồn bã, chỉ dựng nên cây cầu – một người khác, người còn chưa ai biết, người thuộc tương lai sẽ đi trên cây cầu ấy. Có thể con sẽ được nhìn thấy…. Con đừng ở lại nơi bến bờ cũ… Thà chết cùng nó còn hơn là được cứu thoát trong sự che chở của phản động. Tôn giáo cải tạo lại xã hội mai sau – tôn giáo mà cha di chúc lại cho con, tôn giáo ấy không có thiên đường, không có đền đáp, chỉ có ý thức của chính mình, chỉ có lương tâm… Đúng thời cơ con hãy về quề nhà thuyết giảng tôn giáo ấy; ở đó người ta đã từng yêu mến ngôn ngữ của cha, có thể sẽ còn nhớ tới cha…” (Trích Gửi con trai tôi, Alexander, Từ bờ bên kia, Alexander Herzen, NXB Tri thức, 2012)

Từ khi ra đời, Candide hay chủ nghĩa lạc quan (Candide ou l’optimisme) đã gắn liền với tên tuổi của Voltaire và trở thành một trong những tác phẩm kinh điển cả về văn chương lẫn triết học. Candide luôn có mặt trong tất cả các tuyển tập tác phẩm văn xuôi của Voltaire. Bên cạnh Zadig, Memnon, Micromégas, đây là tác phẩm lừng danh nhất của ông, được đánh giá là tác phẩm văn chương giàu tính triết học nhất mà Voltaire từng viết. Tuyển tập tác phẩm gần đây nhất của tủ sách La Pléiade, được tập hợp dưới cái tên “Romans et contes” (tiểu thuyết và truyện) có 26 tác phẩm, thì Candide được xếp thứ 11, nghĩa là ở vào khoảng giữa, và cũng thường được coi là được viết vào giai đoạn Voltaire đạt đến đỉnh cao của tài năng. Tác phẩm được viết để trả lời cho triết thuyết của Rousseau về Thượng đế và nhất là để phản đối chủ trương của triết gia Leibniz. Câu chuyện bắt đầu với chàng trai trẻ Candide, sống một cuộc sống sung sướng trong một nơi hoàn hảo như thiên đường và được truyền bá tinh thần lạc quan bởi Giáo sư Pangloss (đại diện cho Leibniz). Tác phẩm mô tả sự chấm dứt đột ngột của lối sống này, kéo theo đó là sự vỡ mộng dần dần và đau đớn của Candide khi anh chứng kiến và trải qua những gian khổ lớn lao trên thế giới. Voltaire kết thúc câu chuyện với Candide tin tưởng vào nguyên tắc rằng "chúng ta phải chăm sóc khu vườn của mình", thay cho tư tưởng Leibniz rằng thế giới này là "tốt nhất trong tất cả các thế giới" rồi, và mọi thứ đang diễn ra cũng đều là "tốt nhất có thể". Chống đối một lý thuyết trừu tượng hão huyền, Voltaire đề xuất một hoạt động cho sự vận hành của loài người: chủ động thay đổi thế giới của chúng ta. Quan điểm này được thuật lại bằng những cuộc phiêu lưu thú vị của Candide, cùng sự chối tai khôi hài và lúc nào cũng thấm đượm sự mỉa mai, trào lộng.

Walden là một cuốn sách của nhà văn theo chủ nghĩa siêu việt (transcendentalist) người Mỹ Henry David Thoreau. Văn bản phản ánh cuộc sống giản dị của tác giả trong khung cảnh thiên nhiên. Tác phẩm một phần là tuyên bố độc lập của cá nhân, phần là thử nghiệm xã hội, hành trình khám phá tâm linh, tác phẩm trào phúng và — ở một mức độ nào đó — là cẩm nang hướng dẫn khả năng "tự lực cánh sinh". “Walden” là một hồi tưởng đầy chiêm nghiệm về quãng đời “hai năm hai tháng hai ngày” sống một mình trong một mảnh đất rừng bên cạnh đầm Walden, “Giọt nước của Trời”, “đáng yêu hơn kim cương” trong một ngôi nhà tự xây lấy, và bằng lao động của chính đôi tay mình. Ở Walden, ông đã số́ng nhiệt thành say mê đầy tỉnh thức “Tôi đi vào rừng bởi vì tôi muốn sống thong dong, chỉ đối diện với những sự kiện tinh tuý nhất của cuộc sống, và xem thử tôi có thể học được những gì nó phải dạy tôi hay không, và không để đến khi tôi gần chết mới khám phá ra rằng mình chưa hề sống”. Ông chủ trương sống đơn giản vì “Phần lớn những xa xỉ và cái được gọi là tiện nghi không chỉ không tuyệt đối cần thiết, mà còn rõ ràng cản trở việc nâng cao phẩm giá con người”. Ông mang vào rừng giấc mơ về một cuộc sống vô ưu đầy vui thú. Thoreau đưa ra những quan sát khoa học chính xác cũng như những cách sử dụng ẩn dụ và thi ca về thiên nhiên. Ông xác định nhiều loài thực vật và động vật bằng cả tên phổ biến và tên khoa học của chúng, ghi lại chi tiết màu sắc và độ trong của các vùng nước khác nhau, ghi ngày tháng và mô tả chính xác quá trình đóng băng và tan băng của ao, đồng thời kể lại các thí nghiệm của mình để đo độ sâu và hình dạng của cái ao mà Walden cho là "không đáy".

Những Huyền Thoại là một cuốn sách học thuật, nghiên cứu về chính những "huyền thoại" được dân gian truyền miệng từ đời này sang đời khác. Cuốn sách gồm hai phần. Phần đầu lấy tiêu đề trùng với nhan đề của sách là “Những huyền thoại” tập hợp 53 bài ông viết từ 1954 đến 1956 về các vấn đề thời sự hàng ngày hết sức đa dạng ông quan sát và nghiền ngẫm trong xã hội Pháp; chất liệu của những bài viết ấy có thể là một bộ phim, một bài báo, một tấm ảnh ở trang bìa tờ tạp chí, một cuộc triển lãm... Phần thứ hai mang tiêu đề “Huyền thoại, ngày nay...” (Le mythe, aujourd’hui...) có thể xem như lời hậu bạt dài khép lại cuốn sách. Sự phê phán xã hội bộc lộ rõ nét trong Những Huyền Thoại. Barthes phê phán cái “xã hội chúng ta”, “môi trường ưu đãi của những biểu đạt huyền thoại”, nơi chốn của “một chế độ tư hữu nhất định”, “một trật tự nhất định”. Với Roland Barthes, huyền thoại làm con người chúng ta mù quáng không thể nhìn nhận rõ điều kiện lịch sử của chính mình, còn nghiên cứu về huyền thoại thì làm người ta nhìn rõ mọi thứ.

Kinh tế học truyền thống đo lường cách chúng ta chi tiêu thu nhập của mình, nhưng không đong đếm giá trị của tương tác con người - thành tố quan trọng mang lại ý nghĩa cho cuộc sống của chúng ta. Clair Brown, giáo sư kinh tế tại Mỹ và một Phật tử, đã phát triển một mô hình tổng thể, một mô hình dựa trên quan niệm rằng chất lượng cuộc sống nên được đo lường bằng nhiều thứ hơn là thu nhập quốc dân. Brown cho rằng chúng ta cần xây dựng một nền kinh tế toàn diện hơn, trong đó bao gồm các yếu tố giá trị, tính bền vững và công bằng. Bổ sung cho những công trình của các nhà kinh tế học đi trước, Brown kết hợp tinh thần Phật giáo về sự phụ thuộc lẫn nhau, sự thịnh vượng chung và hạnh phúc để trình bày tầm nhìn của mình về một xã hội bền vững và thế giới từ bi. Lấy cảm hứng từ khóa học nổi tiếng mà Giáo sư Brown giảng dạy tại Đại học California, Berkeley, Kinh Tế Học Phật Giáo sẽ khiến chúng ta suy tư về từng hành động hàng ngày của mình, và đưa ra phương pháp để đánh giá xem hành động ấy ảnh hưởng đến hạnh phúc của những người xung quanh như thế nào. Bằng cách thay thế vòng quay vô tận của ham muốn bằng những hoạt động tập thể tích cực hơn, chúng ta có thể làm cho cuộc sống của mình trở nên ý nghĩa và hạnh phúc hơn.