Nguyễn Thị Ninh (Mẹ Xoài)

Tổng quan

Ăn dặm là quá trình tập cho bé cai sữa, chuyển sang lấy chất dinh dưỡng từ thức ăn. Đây là thời kỳ vô cùng quan trọng, không chỉ giúp bé rèn kỹ năng nhai mà còn bổ sung dưỡng chất để bé phát triển khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc cho bé ăn dặm không phải lúc nào cũng suôn sẻ. 

Tác giả không phải là một chuyên gia dinh dưỡng hay nhà khoa học, mà chỉ là một người mẹ sống ở Nhật, cũng từng gặp phải vấn đề khi cho con gái ăn dặm. Thông qua kinh nghiệm chăm sóc con, cùng các kiến thức học được từ các bà mẹ Nhật xung quanh, tác giả đã viết Ăn Dặm Không Nước Mắt nhằm chia sẻ với bạn đọc các phương pháp, bí quyết và công thức nấu ăn để cho bé ăn dặm hiệu quả.

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Ăn Dặm Không Nước Mắt - Ăn Dặm Kiểu Nhật Và Những Món Ngon Lành Cho Bé, được Fonos chọn lọc chia sẻ đến bạn.

Nội dung thứ nhất: Chuyện ăn dặm của trẻ em Nhật: không ép bé ăn.

Tác giả đã chia sẻ lại các kinh nghiệm cho con ăn dặm của một số bà mẹ Nhật mà cô quen biết. Đầu tiên là câu chuyện về bé gái tên Nano, có mẹ theo nghề bảo mẫu. Mẹ Nano rất tỉ mỉ trong chuyện ăn uống của con, và có hẳn một quyển sổ nhật ký ghi lại giờ giấc, số bữa, các món ăn, số lượng, cách ăn, sở thích và sở ghét của Nano. Chị cũng quan sát và ghi lại các món Nano dị ứng, cùng quá trình phát triển tâm lý của Nano khi ăn uống. Chị không bao giờ ép con ăn, để tránh tạo tâm lý căng thẳng cho con và cả gia đình.

Mẹ bé gái Misato thì thường xuyên xem các sách và tài liệu hướng dẫn về ăn dặm, rồi tự chế biến thức ăn cho con. Chị thường nấu nhiều rồi cấp đông, sau đó cho vào lò vi sóng hâm nóng lại. Bữa ăn dặm của Misato được chia riêng ra từng món là tinh bột, chất đạm, và vitamin để bé cảm nhận được hương vị của từng món, đồng thời để dễ theo dõi món bé dị ứng, món bé ghét hoặc món bé thích. Khi con chán ăn, mẹ Misato sẽ thay đổi cách chế biến, và tạo cơ hội cho bé ngồi ăn chung với bạn bè cùng tuổi.

Mẹ bé trai Taiyo thì từng lâm vào thời kỳ căng thẳng khi con mải chơi, không chịu ăn, chỉ muốn được bón. Nhưng dần dần, chị có tâm lý thoải mái hơn, tự nhủ nếu con không ăn hôm nay thì ngày mai sẽ ăn. Đặc biệt, nhờ đi nhà trẻ, Taiyo đã dần thay đổi, biết cách tự ăn một mình, cũng như có thói quen ăn uống tốt hơn. Mẹ Taiyo rất mừng và đã duy trì các thói quen này cho con. 

Ngoài Nano, Misato, Taiyo, còn câu chuyện về một số bé khác như Shiori, Koshiro, Hiroe. Câu chuyện của các bé có đôi chút khác biệt, nhưng nhìn chung, các cha mẹ Nhật đều không ép bé ăn. Mỗi gia đình sẽ có cách riêng để giúp con tập trung và thấy vui khi ăn: nhà Koshiro dùng bàn ghế cao để chân bé không chạm đất khi ăn, nhà Hiroe thì cho bé thoải mái ăn bằng tay trước khi biết cầm thìa dĩa, nhà Shiori thì lại cho bé ăn cùng gia đình và tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn…

Lời kết từ Fonos

Bạn thân mến, bạn vừa nghe xong tóm tắt sách Ăn Dặm Không Nước Mắt - Ăn Dặm Kiểu Nhật Và Những Món Ngon Lành Cho Bé. Tác phẩm chỉ dẫn độc giả cách cho con ăn dặm khoa học, hợp lý, đồng thời gợi ý một số công thức chế biến món ăn dặm thơm ngon dành cho bé. Với hành trang kiến thức và kinh nghiệm thú vị từ cuốn sách này, hy vọng những giờ ăn dặm của bé sẽ không còn mang đến nhiều căng thẳng, áp lực đối với các ông bố và bà mẹ nữa.   

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Ăn Dặm Không Nước Mắt trên ứng dụng Fonos. Hãy thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!

Nội dung thứ 2: Ăn dặm theo 4 thời kỳ.

Ăn dặm kiểu Nhật được chia làm 4 thời kỳ, phù hợp với sự phát triển chung của bé. Thời kỳ thứ nhất là khi bé được 5 - 6 tháng tuổi. Lúc này, nên cho bé ăn thức ăn rây mịn. Thời kỳ thứ 2 là khi bé được 7 - 8 tháng tuổi, ta có thể cho bé ăn thức ăn được băm nhỏ và mềm như đậu phụ. Sang thời kỳ thứ 3, khi bé được 9 - 11 tháng tuổi, ta nên cho bé ăn thức ăn được thái nhỏ khoảng 5mm, có độ mềm, như chuối chẳng hạn. Đến thời kỳ thứ tư, khi bé được 12 - 18 tháng tuổi, ta cho bé ăn thức ăn thái miếng nhỏ cỡ 1cm, hơi cứng, như thịt viên. 

Cháo nấu cho bé qua các thời kỳ cũng rất khác. Vào thời kỳ thứ nhất, cháo nấu theo tỷ lệ “1 gạo: 10 nước”, sau khi nấu xong thì lọc qua rây cho mịn. Thời kỳ thứ 2, ban đầu ta nấu theo tỷ lệ “1 gạo: 7 nước”, và dùng thìa tán cháo để cháo vỡ hạt. Cuối thời kỳ thứ 2 ta nấu theo tỷ lệ “1 gạo: 5 nước”, để cháo mềm nguyên hạt. Đến thời kỳ thứ 3, ban đầu ta nấu “1 gạo: 4 nước”, sau đó chuyển dần sang “1 gạo: 3 nước”, tức chuyển dần từ cháo nguyên hạt sang cơm nát. Vào thời kỳ thứ tư, ta nấu cơm cho trẻ theo tỷ lệ “1 gạo: 2 nước”, tức cơm của bé sẽ mềm hơn cơm của người lớn.

Lưu ý rằng việc phân chia thời kỳ như trên chỉ có tính chất tham khảo. Ví dụ, nếu theo tuổi, bé đáng lý ở thời kỳ thứ 3, nhưng trên thực tế, bé vẫn chưa ăn tốt các món ở thời kỳ thứ 2, biểu hiện qua việc bé chỉ ăn được thức ăn băm nhỏ và nôn ọe khi ăn miếng to hơn, thì ta không nhất thiết ép bé chuyển sang thời kỳ thứ 3. Chỉ chuyển sang giai đoạn tiếp theo khi nào bé đã sẵn sàng. Ngoài ra, nên lưu ý rèn thói quen và ý thức ăn uống tốt cho bé, vì đây là tiền đề cho việc ăn uống lành mạnh sau này.

Các mẹ Nhật còn thường khuyên nấu riêng từng món. Mục đích là để bé cảm nhận và phân biệt được vị của từng loại nguyên liệu, món ăn. Mỗi bữa cần đảm bảo có đầy đủ tinh bột (chứa trong gạo, khoai tây, bột mì…), chất đạm (ở đậu phụ, thịt, trứng, cá…), và vitamin (chứa trong rau củ, hoa quả…). Không nên cho bé vừa ăn vừa chơi, nên dạy trẻ tập trung ăn uống. Khi bé chán ăn, thay vì căng thẳng, hãy thử thay đổi cách chế biến, trình bày món ăn, hoặc thay đổi chỗ bé ngồi…

Nội dung thứ 3: Lưu ý khi chế biến thức ăn dặm và gợi ý món ăn. 

Nước dùng dashi nấu từ rong biển kombu và cá ngừ bào khô được dùng phổ biến trong các món ăn dặm tại Nhật. Dùng khăn vắt sạch nước để lau qua miếng rong biển kombu, rồi cho vào nồi ngâm 30 phút. Tiếp theo, bắc nồi rong biển lên bếp, đun sôi cỡ 5 phút thì vớt rong biển ra, cho cá ngừ bào khô vào. Chờ cá ngừ bào khô chìm hết xuống đáy nồi thì tắt bếp. Tránh khuấy nồi để nước không bị đục, mất ngon. Sau đó, lọc sạch nước dùng qua khăn giấy. 

Ngoài nước dùng dashi rong biển, cá ngừ bào, ta còn có thể nấu nước dùng dashi từ rau củ xắt nhỏ, miễn là các loại rau củ này không có vị chát. Sau khi nấu nước dùng xong, ta có thể cho nước dùng vào khay đá viên, bọc kín rồi để ngăn đông dùng dần. Tuy nhiên, nước dùng càng để lâu càng mất ngon, vì vậy nên dùng hết trong vòng một tuần để đảm bảo hương vị và chất dinh dưỡng. Ta cũng cần chế biến ngay khi nguyên liệu còn tươi, như vậy sẽ tránh được nguy cơ ngộ độc thực phẩm cho bé.

Nên chia nhỏ từng phần thực phẩm khi trữ đông, để khi sử dụng, ta chỉ cần rã đông đủ khẩu phần, tránh phải rã đông nguyên khối thực phẩm. Điều này nhằm mục đích tiết kiệm thời gian, và hạn chế khả năng thực phẩm bị nhiễm độc. Ta có thể rã đông bằng cách vẩy một chút nước lên bề mặt rồi đặt vào lò vi sóng, hoặc tốt hơn hết là cho vào nồi kèm theo chút nước, rồi đun trực tiếp khi thức ăn còn đang đông cứng. 

Một số món ăn gợi ý cho thời kỳ thứ nhất là cháo bí đỏ, súp lơ xanh trộn sữa chua, súp táo khoai lang… được rây thật mịn. Sang thời kỳ thứ 2, ta có thể nấu cháo bánh mì cá hồi, rau cải thảo nấu thịt gà, bí đỏ trộn táo, cháo trứng… Thức ăn cần sánh, trơn, mịn để bé dễ nuốt. Đến thời kỳ thứ 3, một số món thích hợp gồm bí đỏ xào thịt gà, súp gà nấm, rau cải thảo sốt thịt băm… Các nguyên liệu nên được nấu kỹ, thái nhỏ. Vào thời kỳ thứ 4, ta có thể cho bé ăn đậu bắp xào đậu phụ non, rau cải thảo cuốn thịt, khoai sọ nấu thịt băm…Lúc này, ta có thể nêm nếm chút gia vị vào món ăn, và thử cho bé ăn thêm một số loại hải sản.

Ăn Dặm Không Nước Mắt - Ăn Dặm Kiểu Nhật Và Những Món Ngon Lành Cho Bé hướng dẫn độc giả cách nấu các món ăn dặm, cách ứng xử mỗi khi con bỏ bữa… theo phong cách của các mẹ Nhật, đồng thời đưa ra một số công thức món ăn dặm ngon cho bé, cùng các điều cần chú ý khi chế biến thức ăn dặm.

Nguyễn Thị Ninh (Mẹ Xoài) tốt nghiệp khoa Nhật Bản, Đại học Hà Nội. Năm 2008, chị phụ trách các hoạt động văn hóa cho Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam. Năm 2010, chị cùng gia đình sang Nhật Bản sinh sống và làm việc cho tổ chức MPKEN Foundation. Chị cũng là chủ của trang facebook nổi tiếng Món Ngon Cho Bé, chuyên đăng bài viết về những món ăn dặm ngon kiểu Nhật dành riêng cho trẻ. 

Ăn Dặm Không Nước Mắt

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu