Steven Schuster

Nội dung thứ nhất: Định nghĩa “tư duy hệ thống”.

Năm 1987, thuật ngữ “tư duy hệ thống” được nhà khoa học người Mỹ Barry Richmond định nghĩa là một “nghệ thuật và khoa học tạo ra những suy luận đáng tin cậy về hành vi, bằng cách phát triển sự hiểu biết ngày càng sâu sắc về cấu trúc nền tảng”. 

Mỗi hệ thống gồm ba yếu tố: phần tử, các liên kết giữa chúng và chức năng (nếu dùng cho hệ thống không phải con người) hoặc mục đích (nếu dùng cho hệ thống con người). Trong đó, theo tác giả, vì là đích đến của vận hành, nên mục đích hoặc chức năng gây ra ảnh hưởng lớn nhất đến hệ thống. 

Bên cạnh đó, nhờ tính quan trọng của từng yếu tố thành phần và sự kết hợp chặt chẽ giữa chúng, mà tư duy hệ thống thay vì hấp tấp tiếp cận vấn đề theo từng phần riêng lẻ, thì lại từng bước chậm rãi hướng tới bức tranh đi từ tổng quát đến tận bên trong. Từ đó, mở ra cách quan sát thế giới khác hẳn so với tư duy truyền thống, không đổ lỗi cho các nguyên nhân và đi sâu hơn tìm các giải pháp.  

Ngoài ra, tác giả nhắc đến một số loại tư duy khác để bạn đọc có thể kiểm nghiệm và biến chúng trở nên hữu ích, bao gồm: tư duy tuyến tính, tư duy theo định hướng sự kiện, tư duy ngoại biên, tư duy phản biện, tư duy hệ thống và các cấp độ của nó. 

Ông khẳng định rằng “Chẳng có loại tư duy nào tốt hơn loại tư duy nào”, mà quan trọng là ở cách chúng ta nắm bắt được giá trị của các loại tư duy và lựa chọn chúng phù hợp cho những tình huống cụ thể.


Nội dung thứ 2: Tư duy tương quan và tư duy động.

Không ít người khi lần đầu quan sát vấn đề qua lăng kính tư duy hệ thống sẽ lo lắng vì không biết các đề xuất thay đổi ảnh hưởng như thế nào đến hệ thống hoặc từng phần của nó. Họ đánh giá mức độ tư duy hệ thống là lỏng lẻo và vô tổ chức. Thế nhưng, điều này lại hết sức bình thường, vì đối với tác giả, tư duy hệ thống cần thời gian để phát triển và tự sửa chữa.

Tác giả đưa ra các khái niệm về nguồn dự trữ và dòng vận động của các phần tử để bạn đọc nắm bắt các khía cạnh khác trong tư hệ thống. Lấy ví dụ cụ thể là quá trình giảm cân. Nếu gọi lượng calo là luồng vào, hoạt động cơ thể và tập thể dục là luồng ra và cân nặng là nguồn dự trữ, thì mức độ dự trữ sẽ tăng nếu tổng luồng vào lớn hơn luồng ra và ngược lại. Trường hợp tổng hai dòng chảy là cân bằng thì nguồn dự trữ sẽ giữ nguyên ở trạng thái cân bằng động. Điều này cho thấy, rõ ràng là có nhiều hơn một cách để có được nguồn dự trữ mong muốn, và đó là cả một quá trình căn chỉnh dòng chảy luồng ra luồng vào phù hợp. Hiểu được tương quan giữa các thành phần và cách vận động của chúng như trên sẽ giúp bạn đưa ra những kế hoạch và hành động quyết đoán, sáng suốt.

Trong quá trình hoạt động, đôi khi hệ thống cũng bị mắc kẹt trong một vòng lặp tiêu cực không thể thoát ra. Giống như khi tâm trí bị thuyết phục bởi tiếng nói phản bác không thể đạt được mục tiêu, thì cho dù cố gắng theo đuổi chế độ ăn kiêng, cơ thể bạn vẫn tăng cân như thường. Tác giả đưa ra hai phương án để chống lại sự “xói mòn” các mục tiêu và kỳ vọng này, bao gồm: duy trì các tiêu chuẩn tuyệt đối không gây ảnh hưởng đến hiệu suất, và đặt mục tiêu gắn liền với những lần đạt hiệu suất tốt nhất trong quá khứ. Chúng tương tự như việc cùng hướng đến mục tiêu ban đầu, hay nhìn vào điều tốt đẹp nhất của đối phương thay vì chỉ giả định điều tồi tệ nhất trong các cuộc tranh cãi.  


Tổng quan

Không ai là không muốn làm việc năng suất hơn mà vẫn tiết kiệm được thời gian và công sức. Không ai là không muốn cải thiện các mối quan hệ bằng cách thấu hiểu và giải quyết tường tận nguyên nhân. Nhưng mọi việc đôi khi có vẻ quá phức tạp, hỗn độn và vượt khỏi sự kiểm soát của chúng ta. 

Tác giả Steven Schuster khẳng định: “Toàn bộ cuộc sống của bạn là một hệ thống” và mang đến công cụ tư duy mới giúp bạn nhìn thẳng vào các câu hỏi và vấn đề của mình từ tổng quát đến chi tiết một cách sâu sát, nhằm phát triển các thói quen đem đến năng lượng để giải quyết được nhiều vấn đề khó khăn khác nhau.    

Sau đây, mời bạn cùng Fonos điểm qua 3 nội dung chính trong cuốn sách Tư Duy Hệ Thống Trong Công Việc.


Nội dung thứ 3: Lý do người giàu ngày càng giàu và sự giải thoát nhờ tư duy hệ thống.  

Những người giàu có sử dụng chính sự giàu có và các đặc quyền của họ để nắm bắt các thông tin, kiến thức, từ đó tạo ra nhiều của cải hơn và sở hữu nhiều hơn. Điều này cũng được chứng minh trong thế giới tự nhiên, dựa theo nguyên tắc loại trừ cạnh tranh, thì loài nào có khả năng sinh sản nhanh hơn hoặc sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn sẽ chiếm ưu thế nhiều hơn. Ngược lại, loài yếu thế hơn buộc phải đi xa hơn, thích nghi bằng cách sử dụng các nguồn lực khác hoặc bị tuyệt chủng. 

Tuy nhiên, không phải là không có cách để bạn có thể thoát ra khỏi cái bẫy “thành công đến với những người thành công”. Thay đổi tầm nhìn, hướng thích nghi hoặc phát triển, giống như các doanh nghiệp làm mới mình bằng cách đa dạng hoá sản phẩm hoặc dịch vụ, chúng ta có thể thoát khỏi sự loại trừ cạnh tranh. Ngoài ra, một lựa chọn khác được tác giả đưa ra để kết thúc chu trình này, là nhấn nút “reset”, tức là tái thiết lập, sắp xếp lại sân chơi cũng như các quy tắc có sẵn.  

Hành động này đồng nghĩa với việc những người sử dụng tư duy hệ thống thường không có câu trả lời cuối cùng. Họ liên tục đặt ra các câu hỏi và xem xét cẩn thận các mẫu hành vi hệ thống cũng như thành phần kết nối, để lựa chọn chuyển hướng, phát triển, thay đổi một phần hay toàn bộ một cách phù hợp. Cách tiếp cận như vậy giúp giải quyết gốc rễ vấn đề bằng cách tìm ra nhiều giải pháp khả thi thay vì chỉ xử lý các “triệu chứng” tức thời.


Lời kết từ Fonos

Bạn vừa hoàn thành 3 nội dung chính của cuốn sách Tư Duy Hệ Thống Trong Công Việc, được Fonos chọn lọc để chia sẻ đến bạn. 

Bạn thân mến, tư duy hệ thống là một quá trình thực hành quan sát dữ liệu, tìm kiếm các mẫu hành vi xảy ra theo thời gian, khám phá cấu trúc và nghiên cứu thay đổi khi chúng không còn phù hợp, để tìm ra nhiều giải pháp khả thi. Từ đó, giúp chúng ta có thể đưa ra giải pháp dài hạn và lựa chọn sáng suốt nhất. 

Một khi nắm được nền tảng tư duy hệ thống, bạn sẽ không chỉ nhận thức được những hậu quả từ các lựa chọn của mình mà còn sở hữu lối suy nghĩ hoàn toàn mới, tiếp cận được nhiều hướng giải quyết vấn đề hơn, dũng cảm lựa chọn và nhìn nhận sâu hơn vào chính bản thân, công việc, các mối quan hệ và thế giới xung quanh mình.   

Cảm ơn bạn đã lắng nghe tóm tắt sách Tư Duy Hệ Thống Trong Công Việc trên ứng dụng Fonos. Hãy tìm nghe phiên bản sách nói trọn vẹn trên ứng dụng để hiểu thêm về những thông điệp trong tác phẩm. Và đừng quên thường xuyên truy cập vào Fonos để đón nghe những nội dung âm thanh độc quyền được cập nhật liên tục, bạn nhé!


Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào lối tư duy truyền thống, cuốn sách Tư Duy Hệ Thống Trong Công Việc của Steven Schuster mở ra một lăng kính rất khác trong tư duy, giúp nâng cao kỹ năng, sự logic và hệ thống, làm việc thông minh và giải quyết vấn đề cặn kẽ.


Tư Duy Hệ Thống Trong Công Việc

Nội dung cho Hội viên

Giới Thiệu